Luisteren en anders kijken

Berry Kessels heeft ondanks zijn opleiding als politicoloog niets op met papierwerk en statistieken. Kessels is een prater, een doener, een netwerker. Iemand die graag verbanden legt, samenwerkt, persoonlijk is. Hij gelooft heilig in de samenwerking tussen mensen, meer dan tussen organisaties. Na zijn opleiding politicologie werkte hij ruim twintig jaar lang als journalist. Uit maatschappelijke betrokkenheid, omdat hij hoopte dat zijn verhalen tot acties zouden leiden. Die ervaring gebruikt hij nu bij zijn huidige werk als Manager Wonen bij Volkshuisvesting Arnhem, waar hij samen met de gemeente en de buurtbewoners de wijk Klarendal omdoopte tot ‘Modekwartier’ en de buurt nieuw leven inblies.

Persoonlijke aanleiding/drijfveer

‘Ik signaleerde als journalist al dingen om me heen die niet goed gingen en waarover ik schreef, in de hoop dat er iemand zou opstaan en zou zeggen ‘dat gaan we veranderen’. Ik heb dat twintig jaar gedaan, voordat ik bij Volkshuisvesting terecht kwam. Dat verklaart voor een deel dat ik nooit op een ‘volkshuisvestingsmanier’ naar zaken heb gekeken. Maar in de maatschappelijke betrokkenheid zit een overlap. Ik bekommer me om de stad. Arnhem is een zeer gesegregeerde stad. Er zijn arme wijken en rijke wijken, en daar zit een enorme kloof tussen. Menging is er niet. Dat leidde in de afgelopen decennia tot een concentratie van de problemen in de arme wijken. Daar wil ik wat aan doen.’

Persoonlijke ambitie

‘Ik vind het op stedelijk niveau van belang dat deze stad wijken heeft met een eigen karakter en een eigen gezicht. Daarnaast is er behalve een vakmatige drive ook een heel persoonlijke motivatie. Ik woon in deze stad, en heb natuurlijk ook persoonlijk belang bij de ontwikkeling van een wijk als Klarendal. Zelf maak ik namelijk ook gebruik van de nieuwe functies en plekken die wij daar toegevoegd hebben. In de nieuwe cafés kom ik graag, en ik koop spullen in de winkels die er zijn gekomen. Ik vind Klarendal een prettige plek om te zijn. Ook dit voedt mijn persoonlijke ambitie.’

Opgave/misverstanden

‘Terwijl we bezig waren is er een interessant businessmodel ontstaan. Dat is niet van te voren bedacht. Wij zijn gewoon begonnen vanuit onze maatschappelijke opdracht. Belangrijk daarbij is dat wij altijd sturen op drie waarden: de financiële waarde, maatschappelijke waarde en de klanttevredenheid. Die laatste twee scoren buitengewoon goed in Klarendal. We zien een grote toename in tevredenheid, en we zien dat mensen van buiten de wijk graag naar Klarendal komen. Ook interessant is dat er financiële effecten zijn die je van tevoren niet kan bevroeden. Zo gaat de verkoop van woningen bijvoorbeeld makkelijker. We hebben ook gezien, net voor de crisis, dat de WOZ-waarde van de woningen harder steeg dan in de rest van de stad. Je ziet dus dat er opbrengsten zijn die je van te voren niet incalculeert. Ons businessmodel is dus organisch gegroeid. Het heeft ons geleerd dat als je teveel focust op één aspect, het niet lukt.

transformatie

Transformatie is een belangrijke opgave. Klarendal was een verloederde achterstandswijk, vaak in het nieuws vanwege overlast, drugshandel en vervuiling. De bebouwing was in een slechte staat. De wijk kwam in een moeilijk te doorbreken negatieve spiraal terecht. Totdat de gemeente in 2003 de regie in handen nam en samen met Volkshuisvesting en de bewoners tot een analyse van het probleem kwam. Wat onder andere uit het onderzoek naar voren kwam was dat de levendige sfeer langs de hoofdstraten werd gemist. Samen met de Modeacademie ArtEZ werd een succesvol concept ontwikkeld voor een modekwartier.
De panden werden opgeknapt en startende modeondernemers geholpen - onder andere met lage huurtarieven - om zich in de hoofdstraten te vestigen. Versterking van de sociaal-economische structuur, bevordering van de creatieve sector en het behoud van de historische kwaliteit gaan hand in hand. Een brancheringscommissie ziet erop toe dat de juiste sfeer in stand blijft. Inmiddels is Klarendal een hippe buurt met een wijkoverschrijdende betekenis. De bewoners zijn weer trots op hun buurt. De aanpak in Klarendal heeft in 2011 de Gulden Feniks voor gebiedstransformatie gekregen, daar zijn we enorm trots op.

Een derde opgave in dit kader is wijkaanpak. Wij zetten ons met heel veel energie in voor de wijken. Het is echter een tijd waarin corporaties onder grote druk staan. Ik snap heel goed waarom mensen vinden dat corporaties terug moeten naar de kerntaken van het bouwen; onderhouden en verhuren van woningen voor mensen die anders niet aan een woning zouden kunnen komen. Maar als je je daartoe beperkt, dan haal je al het goede wat er afgelopen jaren is gedaan door corporaties onderuit. Dan zul je zien dat de sociale problematiek groter wordt. Het is cruciaal dat corporaties vanuit hun kerntaak ook andere activiteiten ontplooien. Zo werken wij bijvoorbeeld ook in de naoorlogse wijk Malburg, waar renovatie maar ook sloop en nieuwbouw plaatsvindt. Wij als corporatie hebben daar koopwoningen gebouwd. Als wij het niet doen, doet niemand het. Ik zie dit als een opgave en ik denk dat corporaties bij uitstek geoutilleerd zijn om snel en doelmatig te kunnen opereren in de wijken. Uiteraard in samenwerking met partners. Samenwerking is cruciaal.’

Opleiding

‘Na het gymnasium heb ik politicologie gestudeerd. Ik ben afgestudeerd op onderzoeksmethoden, maar wist al snel dat ik journalist wilde worden. Tijdens mijn studie heb ik de houding opgedaan waarmee ik nu tegen de dingen aankijk, maar ook een grondige afkeer voor statistieken en statistisch onderzoek. Ik geloof meer in de journalistieke manier. Dus liever met tien mensen de dingen echt goed doorspreken dan een paar mensen een vragenlijstje onder hun neus duwen. Met praten krijg je veel meer bruikbare informatie.

Die journalistieke ervaring vind ik heel belangrijk voor wat ik nu doe. Het is een tweede natuur geworden om vlug door te dringen tot de essentie van de zaak en snel informatie in te winnen. Graag ga ik met mensen in gesprek om te achterhalen hoe de dingen in elkaar steken. Ik geloof in de samenwerking tussen mensen. Ik zoek ook geen contact met instellingen, maar met mensen die er werken.’

Persoonlijk netwerk

Gerrit Breeman Mijn baas is de drijvende kracht achter de keuzes die Volkshuisvesting de afgelopen tien jaar heeft gemaakt. Hij is belangrijk als klankbord en inspirator.

José Teunissen Lector Modevormgeving aan de ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten. Ik heb haar als adviseur betrokken bij Volkshuisvesting, en ik spar graag met haar over bepaalde vraagstukken. Toen we begonnen in Klarendal was het een wijkontwikkelingsproject, maar als we terugkijken, zien we dat het Modekwartier een lading voor de hele stad heeft gekregen. De wijk is onderdeel geworden van de mode-infrastructuur en Arnhem is een modestad geworden. Toen we het daar ooit over hadden, wisten we dat nog niet.

Luuk Tepe Stadsbouwmeester Openbare Ruimte en altijd bezig met de schoonheid van de stad. Hij opent deuren voor ons naar andere afdelingen binnen de gemeente, bijvoorbeeld wanneer het gaat om de nieuwe inrichting van een straat of een plein. Hij heeft daarbij ook een hele goeie visie op de inrichting van de stad.’

Referenties

‘Ik vind de modebuurt in Antwerpen een belangrijk referentieproject voor Klarendal. Voor mij persoonlijk is de sfeer in Prenzlauer Berg in Berlijn altijd een inspiratiebron geweest. Volop energie, zinderend, het is plezierig om er te zijn. Je kan er een lekker kopje espresso drinken. Het gaat vaak om dat soort basale dingen.’

Nederland Next

‘Wat ik hoop is dat de achterstandswijken in de toekomst verdwijnen. Mensen met een achterstand zullen er altijd blijven, maar niet langer geconcentreerd op bepaalde plekken. Wijken zullen ‘ontloederen’. Natuurlijk zal niet alles een Modekwartier zijn, en dat moet vooral ook niet. Wijken moeten hun eigen identiteit hebben. Daarnaast denk ik dat de functies wonen en werken dichter naar elkaar zullen toegroeien. Mensen zullen meer thuis werken, maar ook in de buurt. In cafés of in ruimtes waar zzp-ers bij elkaar komen. Dat is ook noodzakelijk om wijken levendig te houden. Activiteit in de wijk is cruciaal.

Als je het over tijdgeest hebt, dan denk ik dat we op dit moment in een zeer prille vorm de eerste voorbeelden zien van wat Lidewij Edelkoort eerder voorspelde: er komt een nieuwe tijd waarin veel meer aandacht is voor authenticiteit, ambachtelijkheid, voor verbindingen en samenwerking. Die tendens zie ik ook in Klarendal ontstaan. Hoe pril en kwetsbaar het ook is, dat motiveert mij enorm.’

tijdelijke openbare ruimte

MAR_profielfoto_Berry_Kessels.jpg

Berry Kessels

Berry Kessels (Nederweert, 1962) is sinds 2007 Manager Wonen bij Volkshuisvesting Arnhem, en blies met het bekroonde project Modekwartier de wijk Klarendal nieuw leven in. Kessels studeerde politicologie aan de Radbout Universtiteit Nijmegen, maar begon vanuit maatschappelijke betrokkenheid zijn carrière als journalist bij de VNU Dagbladengroep. Zijn twintig jaar journalistieke ervaring gebruikt hij nu bij zijn huidige werk. Hij hekelt statistieken en lange rapporten en gaat liever in gesprek met mensen om te achterhalen hoe de dingen in elkaar steken.

project

Klarendal

interview

Luisteren en anders kijken

netwerk

Peter Groot Luuk Tepe José Teunissen Gerrit Breeman

social media