• /files/pro/i_0020/01_CAR_HAKA15.jpg
  • /files/pro/i_0020/04_CAR_HAKA_Macuil_Tochtli.jpg
  • /files/pro/i_0020/03_CAR_HAKA16.jpg
  • /files/pro/i_0020/02_CAR_HAKA14.jpg

Haka

Op de noordoever van Rotterdam heeft Doepel Strijkers Architects het voormalige HAKA gebouw getransformeerd met hergebruikte materialen uit de omgeving, en een monitoring op CO2 versus financiële investering.

Andere initiatiefnemer

‘Vestia was de initiatiefnemer en ook de eigenaar van het pand. Zij zag het pand als een soort poort naar het achterliggende gebied, de Vierhavens. Een gebied van 330 hectare dat door de gemeente Rotterdam en Schiedam is bestempeld als grootste gebied binnen de Clean Tech Dleta. Haka moest een eerste representant zijn van die gedachte. Intussen is met de komst van de crisis die situatie gewijzigd. Haka was bedoeld als koploper en showcase voor een duurzame gebiedsontwikkeling. Dat wat in Haka onderzocht werd zou op te schalen moeten zijn naar gebiedsniveau. Daar komt het idee van de materiaalkringlopen vandaan.’

Andere opdrachtgever

‘Estrade is in dit geval de opdrachtgever. Estrade is de ontwikkelpoot van Vestia. Ook was al vanaf het begin een exploitant aanwezig: Wallas Concepts. Het PVE stond niet al bij aanvang vast, dat ging anders. Al pratend met de belanghebbende partijen hebben we dat vastgesteld. Zo werd een visie gecreëerd die met de tijd kan veranderen. Doordat er van het begin af aan een exploitant aan tafel zat, werd ook een idee geformuleerd over omzet-afhankelijke huur. Zo betalen grote partijen meer, zodat het voor de kleinere partijen ook mogelijk is zich in Haka te vestigen.’

Andere overheid

‘Voor ons is het heel belangrijk geweest samen te kunnen werken met de gemeente en afvalverwerkingsbedrijf Van Gansenwinkel. Wij hadden een ontwerpopdracht en een onderzoeksopdracht. De gemeente heeft voor ons alle onderbouwing betreffende de CO2 berekeningen gedaan. Van Gansenwinkel was de grote aanjager van de materiaal- en sloopkringlopen. Zonder hen hadden we het project niet kunnen doen. Bovendien heeft de gemeente om de CO2 berekeningen te kunnen maken de hele monitoring gedaan. Op het gebruik van sloopmaterialen, de hoeveelheid manuren, gebruikte machinecapaciteit, vervoer en dieselverbruik, materiaalverbruik, opslag en overslag en zo meer.’

Andere ruimtelijke ordening

‘De gehele ruimtelijke ordening werd vanuit de kringloopgedachte uitgevoerd, met daaraan gekoppeld een sociale component en het idee om een nieuw product te maken. Daardoor is er uitgegaan van een circulaire economie en een circulaire keten van materiaal. Alles in Haka is ruimtelijk functioneel en technisch zo in elkaar gezet dat het ook weer zo uit elkaar gehaald en gerecycled kan worden.’

Ander ontwerp

‘De ketengedachte heeft zeker geleid tot een ander ontwerp. We hebben alleen gewerkt met gerecycled materiaal, en het dusdanig gedetailleerd dat het door de groep mensen die het project uitvoerde makkelijk in elkaar te zetten zou zijn. Werken met gerecycled materiaal betekent dat je uitgaat van het product dat er is, je denkt na over hoe je het kan samenstellen tot wat anders. Dat levert een ander ontwerp op omdat je niet vanuit het niets begint.’

Andere kennis

‘Als je op een integrale manier wil ontwerpen, is het nodig dat je een brede kennis hebt van de maatschappelijke vraagstukken. Wij proberen fysiek dusdanig te ontwerpen dat we een antwoord kunnen formuleren op die vraagstukken. Daar is ook samenwerking voor nodig met partijen die meer kennis hebben op andere vlakken, zoals sociale en economische kennisdomeinen. In het specifieke geval van Haka kwamen de vragen rondom materiaalketens sterk aan de orde.’

Andere samenwerking

‘Zoals eerder genoemd was de samenwerking met de gemeente en Van Gansewinkel cruciaal. Ook de samenwerking met de reclassering en met Walas Concepts was erg belangrijk. Doordat we de reclassering het project lieten uitvoeren, hadden we veel arbeidsuren die door hen ingevuld konden worden. We hadden echter ook specifieke supervisie nodig om de aansturing in goede banen te leiden. De factor tijd was compleet anders, en dat vergt een ander proces. In die zin zag de samenwerking er dan ook heel anders uit dan in een klassieke aannemer-architect verhouding.’

Andere opgave

‘We kregen van Vestia een ontwerp en een onderzoeksopdracht. Bovendien is het Haka-gebouw een monument en werd de specifieke vraag van materiaalkringloop en leegstand een duidelijk uitgangspunt. Wat uiteindelijk heeft geleid tot vernieuwing was niet de andere opgave maar de andere aanpak. Een experiment heeft vele voordelen. Wat één van de conclusies van Haka is, is als je vrijheid en duurzaamheid ambieert in het ontwerp je op grotere schaal naar hergebruik zal moeten kijken. Nu gebeurt dat nog te incidenteel en te lokaal. Daardoor blijft het marginaal en heeft het niet veel impact. Als je ook voor hergebruik naar een grotere schaal wil kijken impliceert dat dat je van alles moet weten over de ‘economy of scale’. Waar kan je dingen doen die werkelijk effect hebben, die een verandering te weeg kunnen brengen? Dat betekent dat het hele bouwproces zo moet veranderen dat het het lokale en incidentele overstijgt.’

herbestemming

DuzanDoepel.jpg

Duzan Doepel

Duzan Doepel (Johannesburg, 1971) is curator van Live#5 en werkt sinds 2003 als zelfstandige, hij combineert dagelijks onderzoek en ontwerp op de architectonische en stedelijke schaal. Zijn bachelor architectuur haalde hij in Johannesburg en in 1996 emigreerde hij naar Nederland. Hij was zes jaar projectarchitect bij MVRDV, studeerde ondertussen af aan de Academie van Bouwkunst en werkte bij het Nederlands Instituut voor Ruimtelijk Onderzoek. Doepel geeft regelmatig lezingen en workshops, is adviseur voor het SfA, lid van de stuurgroep van de NAi-vrienden en lector duurzame architectuur en stedenbouw aan het Research Institute for Sustainable Solutions in Rotterdam.

projecten

HakaCirculair bouwen

interview

Inspiratie uit Zuid-Afrika

website

http://www.doepelstrijkers.com

netwerk

Wim Timmermans Vincent Kuipers Arie Voorburg Andy van den Dobbelsteen

social media

Duzan Doepel op twitter

DuzanDoepel@DuzanDoepel05 aug

RT @RooftopNL: Op dakbezoek bij @CirclNL, de locatie voor het #Rooftopsymposium op vrijdag 8 september https://t.co/WlynGiOFEq

DuzanDoepel@DuzanDoepel31 jul

Pretty cool recycling of 2500kg of old suits for the acoustic walls for @ABNAMRO @Circl pavilion. Proud of the team… https://t.co/5aONYAxt6N

DuzanDoepel@DuzanDoepel23 jul

RT @DoepelStrijkers: Now under construction!Reshaping space for flexibel use offering endless configurations #circular @ABNAMRO https://t.co/WkbHeARzrU

DuzanDoepel@DuzanDoepel23 jul

RT @Merijn_vd_Bergh: Evenement Amsterdam groeit: de groene stad in @CirclNL door @De_Zwijger. Circl community groeit. #trots. https://t.co/ypXxwhYTXX

DuzanDoepel@DuzanDoepel05 jul

RT @BouwendNL: Vandaag in @BNRBouw #Bouwmeesters Jacco Saaman van @SPIENederland en @DuzanDoepel over het nieuwe Rotterdamse icoon… https://t.co/M8noO3splg

DuzanDoepel@DuzanDoepel05 jul

RT @DoepelStrijkers: @DoepelStrijkers has designed a 4500m2 residential building with wintergardens in Amsterdam for Pinnacle https://t.co/SaQBxAtO9H

DuzanDoepel@DuzanDoepel03 jul

RT @RdamPartners: Gefeliciteerd @de_urbanisten met de Philippe Rotthier European Prize of Architecture voor het Waterplein #Rotterdam https://t.co/KMWZNKpVN3