Het ontwerp als discussiemodel

Het was de Poldermoskee waarmee Ergün Erkoçu tien jaar geleden voor het eerst veel aandacht kreeg. Het ontwerp als discussiemodel, noemt hij het zelf. Erkoçu zoekt actief het maatschappelijk debat en breekt een lans voor een pluriculturele en sociaal duurzame samenleving. Gewapend met ervaring als artist in residence in de fafelas van Havana en als ondernemer in Cuba en Turkije werkt hij met zijn bureau CONCEPT0031 het liefst in moeilijke wijken. De pluriculturele realiteit vraagt volgens hem om een andere mindset. Niet alleen denken in financiële of ruimtelijke structuren, maar ook sociale. Het gaat niet om wat iets kost, maar om wat het oplevert.

Persoonlijke aanleiding/drijfveer

‘Met een term als vernieuwer heb ik moeite. Ik doe het gewoon, maar mijn werk is daardoor wel vaak pionierend. Het doel van mijn werk is om discussies te ontlokken over maatschappelijke ontwikkelingen. Daarvoor gebruik ik de middelen die ik als architect ter beschikking heb: onderzoek, analyse, ontwerp en uitvoering. Mijn houding is om ongevraagd advies te geven. Als ik – samen met mijn bureau CONCEPT0031 – iets interessant vind of me ergens druk over maak, neem ik zelf het initiatief om er werk van te maken. Ik geloof niet in een maakbare samenleving, maar wil er wel aan bijdragen om de wereld iets beter te maken. Met de projecten die ik doe, wil ik mensen activeren om daarmee samen aan de slag te gaan. De ontwerpen die ik maak zijn in eerste instantie discussiemodellen, en pas daarna bedoeld als gebouw. Door mijn achtergrond kreeg ik al jong te maken met vooroordelen. Dat werd sterker toen ik na ‘9/11’ opeens werd aangesproken als moslim en op mijn Turkse roots, hoewel ik helemaal niet religieus ben opgevoed. In eerste instantie irriteerde het me, maar ik heb me een houding aangeleerd om niet negatief te reageren en het te buigen naar discussie. Met het ontwerp voor de poldermoskee is dat goed gelukt. Zelfs tien jaar na dato is het nog regelmatig een onderwerp van discussie. Ik heb onlangs nog een lezing gegeven op de theologische faculteit van de Radbout Universiteit in Nijmegen. Na de Schipholbranden in oktober 2005 heb ik een ontwerp gemaakt voor ‘Portress#13’. Ook hier probeer ik met architectonische middelen maatschappelijke ontwikkelingen aan de kaak te stellen. Met het dreigende beeld van een enorm ‘booreiland’ in een donkere oceaan willen wij de Europese omgang met immigranten bediscussiëren, reacties ontlokken en een spiegel voorhouden. Als architecten hebben we het vermogen om als generalisten interdisciplinair en polemisch onderwerpen visueel te maken. Ik geloof in de sociaal geëngageerde rol van de architect.’

Persoonlijke ambitie

‘Ik doe mijn werk omdat ik het leuk en belangrijk vind. Met mijn bureau CONCEPT0031 zijn we de laatste jaren bewust klein gebleven. We bestaan nu vijf jaar en wat mij betreft is het de tijd om wat grotere vraagstukken aan te pakken. Naast het verder professionaliseren van het architectenbureau wil ik onze denktank Typisch NL verder op de kaart zetten. Met deze koppeling combineren wij commerciële opdrachten met sociaal maatschappelijke opgaven. Ik ben een ondernemer. Een financieel gezonde organisatie is een voorwaarde, maar ik wil dat wel graag combineren met relevante maatschappelijke opgaven. Ook als die vooral investeringen vragen. Ik ben er zeker van dat dit een ideale combinatie is. Uiteindelijk ben ik een wereldverbeteraar en ervan overtuigd dat ik mij als architect met dit soort relevante opgaven bezig moet houden.’

Opleiding

‘Doordat ik vanaf de MTS ben doorgegroeid via de HTS naar de TU heb ik een stevige technische basis. Dat is op dit moment erg handig in de bedrijfsvoering. Daardoor kunnen we allerlei klussen uitvoeren als dakkapellen, uitbouwen en renovaties, die als financiële basis dienen om op eigen initiatief projecten te starten. Ik zie mijn rol als bouwmeester, als een spin in het web. Dat vraagt om kennis van techniek en economie, maar ook van communicatie. Zeker in de gebieden waar wij werken is dat belangrijk. Onze nichemarkt is de aanpak van wijken in ‘moeilijke’ gebieden. Ik ben zelf opgegroeid in deze wijken, dus ik spreek de ‘taal van de straat’. Die bagage krijg je niet mee op de TU’s. Daar onderwijst men een erg westerse en elitaire opvatting van architectuur en stedelijke ontwikkeling. In de praktijk van het werken schiet je daarmee te kort. Nederland wordt steeds pluriformer; cultureel, economisch, religieus, educatief, etc. In de wijken van de grote steden waar wij veel werken is dit al duidelijk aanwezig. Voor die culturele diversiteit is op de TU nauwelijks aandacht. Op de Willem de Kooning Academy is hiervoor speciaal een lectoraat opgericht, waar ik actief bij betrokken ben. Momenteel ontwikkel ik een vierjarig curriculum binnen het domein ‘culturele diversiteit’. Het richt zich op de mogelijkheden die kunstenaars en ontwerpers hebben binnen een veranderende maatschappij en welke eisen aan hen worden gesteld.’

Persoonlijk netwerk

Cihan Bugdaci Ik werk veel samen met deze projectontwikkelaar, die veel economische kennis heeft. In onze samenwerking ben ik de creatieveling en hij de rekenmeester. Dat vult elkaar uitstekend aan. We houden allebei van filosoferen, maar Cihan maakt het realistisch en praktisch. Hij kent de sommetjes en rekenregels van projectontwikkelaars en daagt mij daarom uit om daar op een andere manier mee om te gaan. Tijdens ons project in Transvaal (‘Informeel Transvaal’) ontdekten we dat daar bijna iedereen wel een aannemer of klusser in de familie heeft. We hebben een plan ontwikkeld om de woningen maar voor 80% af te bouwen en de mensen zelf de resterende 20% te laten doen. Een vorm van kluswoningen dus. Die laatste 20% - de afbouw – is het duurste voor de ontwikkelaar en tegelijkertijd het meest persoonlijk voor de bewoners. Door dit deel door de bewoners zelf te laten doen, maakt de ontwikkelaar minder kosten en worden de woningen betaalbaarder en persoonlijker.

Emiel Meijborg Hij is mijn orakel en heeft mij intellectueel opgevoed. Emiel was mijn begeleider bij de Poldermoskee (dat ooit is begonnen als een afstudeerproject) en docent op de Hogeschool Rotterdam en TU Delft. Helaas kan hij door een ernstige gebeurtenis met zijn gezondheid nu geen les meer geven, maar hij zit gelukkig nog heel vaak op de Grote Markt in Den Haag. Daar spreek ik hem regelmatig over mijn projecten, maar ook over grotere thema’s als nut en noodzaak van architectuur in deze tijd. De gesprekken met hem helpen mij om mijn visie en houding aan te scherpen. Ik ben overigens niet de enige die van zijn adviezen gebruik maakt. Ook Mark Rutte schuift zo nu en dan aan bij Emiel.

Sawita Chotkan Mijn vriendin. Al zeventien jaar zijn we samen. Ik heb soms de neiging om een dromer te zijn, maar Sawita houdt me regelmatig een spiegel voor. Met haar kritische houding helpt ze me om concreet te worden. Samen met haar heb ik een dochter. Door mijn vaderschap is mijn perspectief veranderd. Ik doe het nu ook voor de komende generatie.’

Persoonlijke referenties

’Ik heb er vele, want ik laat me graag inspireren door mensen. Ozwald Boateng is voor mij een interessante referentie. Hij is een kledingontwerper die het Engelse maatpak tot in het kleinste detail heeft uitgewerkt. Wat ik vooral interessant vind, is dat hij het toonbeeld is van ‘selfmade’. Hij groeide op in de straten van Londen en heeft zich opgewerkt tot een uiterst succesvolle kledingontwerper. Zijn afkomst en ervaring spelen een grote rol in zijn werk en daarbij is hij professioneel ‘dwarsligger’. Hij is een pionier die standaard tegen de stroom in gaat, maar zonder aan kwaliteit in te boeten. #Iemand die ik al van jongs af aan volg is André Romelle Young (beter bekend als Dr. Dre). Ik vind hem inspirerend omdat hij zich iedere keer vernieuwt. Hij is niet bang om totaal iets anders te gaan doen, en daar weer heel succesvol in te zijn. De rapper, producer, acteur en ondernemer komt zowel met nieuwe concepten (rappers Snoop Dogg, Eminem, 50 Cents en Kendrick Lemar) als met succesvolle producten, zoals de lijn van hoofdtelefoons ‘Beats by Dre’. #Onder de architecten inspireert een aantal mij erg, zoals Hans Sharoun of Alvar Aalto of meer recent, de Urban Thinktank. Het is altijd de combinatie van functionaliteit en maatschappelijk engagement dat mij aantrekt. OMA/AMO van Rem Koolhaas is wat dat betreft het meest toonaangevend. Natuurlijk zijn de projecten meestal figuratieve statements, maar voor mij is hij een voorbeeld vanwege de succesvolle combinatie van interessante commerciële opdrachten als architectenbureau en een stevige positie in het sociaal maatschappelijke debat van de denktank.’

Nederland next

‘Hoe de toekomst eruit ziet is steeds lastiger te voorspellen. Het belangrijkste is dus dat er ruimte blijft om te veranderen. We hebben in Nederland een sterke traditie van plannen, maar schieten daar tegelijkertijd ook in door; gelukkig is niet alles voorspelbaar. Nederland is een pluricultureel land aan het worden, je ziet dat met name in de grote steden. Dat is een ontwikkeling die zich alleen maar doorzet. In de multiculturele samenleving waar we het vroeger over hadden, wordt etniciteit in hokjes gestopt. Ik heb het liever over een pluriculturele samenleving, waarin etniciteit op zichzelf minder belangrijk is en het meer gaat om de combinatie van culturele aspecten als sociale klassen, levensbeschouwing, gedeelde interesses, levensfase en levensstijl. Als je in je eigen culturele kring blijft opgesloten, mis je absoluut de boot. Het is complexer, maar het is de realiteit.’

tijdelijke openbare ruimte herbestemming

RUT_profielfoto_ergun_erkocu.jpg

Ergün Erkoçu

Ergün Erkoçu (Den Haag, 1980) is architect, oprichter en CEO van CONCEPT0031, bureau voor architectuur, stedenbouw en pluriculturele studies. In combinatie met het architectenbureau heeft Erkoçu de denktank Typisch NL opgericht. Aan de Willem de Kooning Academy ontwikkelt hij het domein ‘Cultural Diversity’. Daarnaast is hij als bestuurslid betrokken bij diverse organisaties of initiatieven, zoals de Art-S-Cool Foundation, de Raad voor Cultuur, Stichting New European Cultural Collaborations en BNA kring Haaglanden.

pinterest :www.pinterest.com
vimeo :vimeo.com
youtube : http://www.youtube.com/user/concept0031

project

Informeel Transvaal

interview

Het ontwerp als discussiemodel

blog

Bewust onafgemaakt

website

http://www.concept0031.com

netwerk

Sawita Chotkan Emiel Meijborg Cihan Bugdaci

social media