• /files/pro/i_0037/_MG_8068.jpg
  • /files/pro/i_0037/_MG_1838.jpg
  • /files/pro/i_0037/_MG_2767.jpg
  • /files/pro/i_0037/_MG_2233.jpg
  • /files/pro/i_0037/_MG_2738.jpg
  • /files/pro/i_0037/_MG_8007.jpg
  • /files/pro/i_0037/_MG_7808.jpg

Wongema

Wongema is een dorpscafé en tijdelijke verblijfplek voor studenten en werkers. In het hoge Noorden. Een café in het midden van een klein dorp en tegelijkertijd een ‘huis aan het eind van de wereld’. Hier kun je, weg uit de dagelijkse context, werken en leren of als dorpsgenoten genieten van een drankje, hapje of cultureel programma, waarin de bezigheden van de tijdelijke gasten dan weer een rol spelen. Dit initiatief van Erik Wong richt zich vooral op individuele creatieve geesten, beleidsmakers, oplossers en op ontwerp­ en kunstonderwijs. Wongema zal met regelmaat bevolkt worden door een drietal basisgebruikers: de Design Academy Eindhoven, Gerrit Rietveld Academie Amsterdam en TU Delft. Het koppelen van denken aan doen staat hier centraal.

Andere initiatiefnemer

‘Als buitenstaander in het Noorden zag ik kansen waar overheid en bewoners alleen een niet te redden dorpscafé zagen. Dit zegt wel iets over de klassieke verdeling in topdown en bottom-up, die nog vaak te strikt gehanteerd wordt. Voornamelijk overheden hebben moeite om de scheiding in categorieën, als burgers, ondernemers, onderwijs en overheid los te laten en staan wantrouwend tegenover als ‘van buitenaf geoormerkte initiatieven’. Over de problemen die kunnen ontstaan in de communicatie tussen initiatiefnemer en overheid maakte ik een film. Wongema blijft om nieuwe initiatieven vragen: broodnodige programmeringen en inventiviteit om het project te laten renderen.’

Andere opdrachtgever

Stichting DBF (Dorp en Bedrijf Fryslan) zag brood in het plan. DBF heeft een overeenkomst gesloten met de eigenaar om het pand over te nemen, en ik huur het pand van DBF. DBF deed dit niet zomaar. Ze zijn weliswaar een ideële organisatie die leefbaarheid en plattelandsontwikkeling hoog in het vaandel heeft, maar vragen wel een goed businessplan, financieel perspectief en persoonlijke betrokkenheid. Op basis van overeenkomsten met een aantal partijen, die een minimaal afname van betaalde uren Wongema per jaar garandeerden, kwam een haalbaar plan in zicht. Toch was er nog een financieel gat, dat ik met eigen geld heb gevuld. Daarmee is de vrijblijvendheid wel weg en wordt initiatiefnemer ook opdrachtgever, ondernemer en draagt mede risico. Dat dit de geloofwaardigheid bevordert moge duidelijk zijn.’

Andere overheid

‘Als we spreken over een andere overheid verwijs ik graag naar de film die ik maakte.
De overheid is in dit geval (bescheiden) geldschieter. Lokaal wordt de kwaliteit van de overheid door personen (ambtenaren) bepaald. Die kunnen informeel sturen, koppelen, verbinden en initiëren. En zo moet het! Gemeentelijke politiek vind ik verontrustend. Niet daadkrachtig en niet creatief. Onbetrouwbaar en tijdelijk. Gebonden aan politieke agenda's en spanningsveld.

Maar ook dat is democratie. Positief is dat de overheid Wongema als werkvloer/platform weet te vinden. Maar waarom zo behoudend en aarzelend handelen? 'Opportunity knocks' en het wordt niet of onvoldoende herkend. Zo verdwijnt veel geld in het 'proces' en is omzetting naar iets tastbaars sluitpost.’

Andere ruimtelijke ordening

‘Het Wongemapand is als café altijd aan de grote kant geweest. Niemand kreeg het als lokale/regionale horecavoorziening aan de praat. Nu, als plek waar verschillende groepen tegelijkertijd aan het werk kunnen, is het veel meer een maatpak geworden. Groot genoeg om verschillende gebruikers tegelijkertijd te herbergen, klein genoeg om een persoonlijk en warm huis voor z'n gebruikers te zijn.’

Ander ontwerp

’De gefaseerde aanpak, de minimale middelen en het experimentele karakter van Wongema zorgen ervoor dat er op een andere manier ontworpen wordt. Weliswaar waren er een gedegen uitgangspunt, programma van eisen en ontwerp voor de verbouwing, maar volgde na de eerste slag een langzaam traject. Hierbij wordt het pand stap voor stap vervolmaakt. Het hoeft ook niet af te zijn: de dynamiek van het aanpassen en verbouwen hoort bij Wongema.’

Andere kennis

’Het exploiteren van een plek als Wongema vergt een heel andere kennis dan in het traditionele pakket van de architect en andere plannenmakers zit. Waar normaal gesproken bepaalde competenties pas in beeld komen nadat het gebouw planklaar is en in gebruik wordt genomen, moet de kennis van marketing, exploitatie, ontwerp, financiën en horeca hier in één persoon verenigd worden. Dat lukt natuurlijk niet, en er is dan ook een heel team van adviseurs en meedenkers nodig om het voor elkaar te krijgen. Maar het bij elkaar brengen en coördineren van die kennis vergt dan nog steeds een behoorlijke inzet van de initiatiefnemer, en hij blijft in eerste maar ook in laatste instantie altijd de persoon die het moet doen. Dit kan ervoor zorgen dat de vorm, hier de horeca, zo veel aandacht vraagt dat de inhoud (de leefbaarheid en kennisdeling) ondersneeuwt.’

Andere samenwerkingspartijen

’Zoals ik al zei is er voor Wongema een heel team van adviseurs en meedenkers nodig om het te laten functioneren. Het gaat om telkens wisselende samenwerkingsverbanden en een groot team van zeer uiteenlopende betrokkenen. Ik noem een aantal belangrijke mensen: Arden Rzewnicki (allround rechterhand, oud student met aanleg voor ‘zaken e cijfers’ en verdienstelijke kok, Nicole van IJkern (financieel adviseur) Jano van Gils (gastheer, kok en architect), Martin Cnossen (directeur stichting DBF), Harrie de Vries (freelance kok/cateraar), Jos Tendijck (cultureel redacteur/programmeur), Frank Visser (kunstenaar en stylist, smaakkanon en beeldmaker), Jan Dirk Gardenier (onderzoeker/adviseur), Anna Cirkel ( 'stille kracht' met groene vingers en een passie voor wassen), Frank Brouwers (architect), Fenneke Koster (digitale rechterhand), Pieter Wackers (kunstenaar, muzikant en erg slim), Dick van Gameren (meedenkend architect), Claudie de Cleen (illustrator), Mariette Wijne (copywriter), Willem Hoebink (kunstenaar, bestuurslid stichting Wongema), Anna den Hoedt (loopbaanadviseur, bestuurslid stichting Wongema), Inge Imelman (buurvrouw van Wongema en programmeur), Paul in het Veld (theatertechnicus en dorpsgenoot van Wongema), Monique van Heist (modeontwerper) en Harm Boer (aannemer).’

Andere opgave

’In de jaren 70 was er een eerste golf van westerlingen die zich in het noorden vestigde. Dat waren vaak kunstenaars die goedkope woon- en werkruimte vonden, bijvoorbeeld Gerard Reve met Huize het Gras, maar ook voor een weekendhuis was het noorden in trek. De laatste jaren is een tweede golf van vestigingen ontstaan. Het internet maakt het voor steeds meer beroepsgroepen mogelijk zich waar dan ook te vestigen. Het noorden, met veel ruimte tegen relatief lage prijzen op slechts anderhalf uur van Amsterdam, is voor een groeiende groep aantrekkelijk. In absolute aantallen zal deze stroom van ‘immigranten’ de krimp niet keren, maar toch is hun invloed onmiskenbaar. Deze groep bemoeit zich actief met de dorpen, de leefbaarheid, de voorzieningen, ziet nieuwe kansen en brengt op basis van gelijkwaardigheid een verbinding tot stand tussen de Randstad en de periferie van het land. Dit is overigens niet alleen uit compassie met het dorp, maar ook uit eigen belang. Je moet immers je eigen omgeving scheppen. Het zijn overigens niet alleen individuen die dit bewerkstelligen. Ook de relatie die Amsterdam met Delfzijl heeft is een teken van een nieuw ‘solidariteitspact’ dat een impuls kan betekenen voor de leefbaarheid, los van krimp of groei.’

krimp herbestemming

nwa_erik_wong.jpg

Erik Wong

Erik Wong (Bussum, 1964) is grafisch ontwerper en als docent­coördinator verbonden aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. Hij ontwikkelt in teamverband met een copywriter, webbouwer en filmmaker boeken, websites en campagnes voor opdrachtgevers uit de mode, architectuur, techniek en design. Wong is opgeleid aan de Gerrit Rietveld Academie.

project

Wongema

interview

Dynamiek van stad en dorp

blog

Verschil en interactie

website

http://www.wongema.nl

netwerk

Sophie Krier Mariette Wijne Joke Robaard Jan Dirk Gardenier Gert Noordhoff

social media

Erik Wong op twitter

wongema_nl@wongema_nl08 jun

Fotografiestudenten tonen werk! https://t.co/sb5faoqw9b

wongema_nl@wongema_nl08 jun

Morgen (vrijdag) presenteren fotografiestudenten het werk dat ze in april in en om Wongema maakten. Start 20.00 uur… https://t.co/mQoWPtlvMZ

wongema_nl@wongema_nl24 mei

Wongema's Witte Goud: lees het laatste nieuws! https://t.co/ujVj6zO9wd

wongema_nl@wongema_nl25 apr

5 mei: Wilbert kookt extreem regionaal https://t.co/Bw3k0ftxuf

wongema_nl@wongema_nl30 mrt

Binnenkort in Wongema... https://t.co/jz8RfQmu98

wongema_nl@wongema_nl07 mrt

RT @erikpost1966: Textielweekend Warm Nest bij @Wongema_nl in Hornhuizen. Donderdag in #Ommelander

wongema_nl@wongema_nl22 feb

Extra! Extra! Read all about it! Nieuwsbrief Wongema https://t.co/VSWvvRAAlY

wongema_nl@wongema_nl31 jan

Aanstaande vrijdag: revolutionaire maaltijd! https://t.co/ZpKun5anhd

wongema_nl@wongema_nl15 jan

3 februari: LIVE WONGEMA https://t.co/OYOiUOLSqH

wongema_nl@wongema_nl04 jan

Vrijdag: ff bijkomen met een gezond bord eten voor €15,– https://t.co/x4LNtfDqgN