Grounded architecture

Marnix van der Meer vertelt verhalen. Met zijn architectenbureau Zecc, dat grote bekendheid verwierf met het herbestemmen van watertorens en kerken. Van der Meer is een gedreven architect, die graag nieuwe dingen aanpakt en het als een voordeel ziet om ergens geen ervaring mee te hebben. Zecc is een ambachtelijk bureau, dat nog weet hoe het dingen (mooi) moeten maken. Tegelijkertijd wordt gezocht naar de vernieuwing in iedere opgave, zoals het energieneutraal maken van monumenten. En dat werpt zijn vruchten af. Zecc groeit tegen de crisis in.

Persoonlijke aanleiding/drijfveer

‘Het vertellen van verhalen is de basis van ons werk. Verhalen die we vervolgens vertalen in architectuur, heel concreet en tastbaar. Met ‘Grounded Architecture’ hebben we een sterke eigen visie – wat we bouwen moet functioneel zijn, ontwikkeld vanuit duurzame principes en tegelijk al je zintuigen prikkelen – maar de kern is dat we onze verhalen samen met anderen vertellen. Samenwerken met de gebruikers van de gebouwen en met de opdrachtgevers is voor ons erg belangrijk. We beschrijven in de offertes zelfs dat we een kritische houding verwachten van de opdrachtgever, maar tegelijkertijd ook vertrouwen in onze aanpak. Deze benadering geeft ons in iedere opdracht houvast om te komen tot bijzondere resultaten. Ook als we geen ervaring hebben met een bepaald type opdracht. Ik gebruik in visiepresentaties vaak het beeld van een hoge duikplank. Om ergens geen ervaring mee te hebben zie ik als een groot voordeel.’

Persoonlijke ambitie

‘Zecc is een bouwend bureau. Onze beste projecten zijn gebouwd. Sinds 2010 bestaat tweederde van ons werk uit herbestemmingsopgaven. Internationaal gezien hebben we veel aandacht gekregen met de herbestemming van kerken en watertorens. Bij dit soort projecten is het ontdekken en vertellen van een verhaal gemakkelijker. Je krijgt als het ware al een deel cadeau. Die combinatie van nieuwbouw en herbestemming wil ik graag doorzetten, maar ik wil wel graag meer publieke gebouwen ontwerpen, zoals een school.’

Opgave/misverstanden

‘Ten eerste herbestemming. Herbestemmen lijkt makkelijk: zet een bed in een kerk en noem het een woning. Maar bij een goede herbestemming gaat het om veel meer dan om het behoud van een bouwwerk. Wij zijn er van overtuigd dat een duurzame herbestemming tevens een nieuwe identiteit moet krijgen, en ook energetisch verantwoord is. Dat betekent vaak stevig ingrijpen en opnieuw investeren. Een nieuwe Zecc-ingreep of toevoeging is altijd uitdagend, maar past toch in het verhaal van het gebouw. Daarmee verbinden we twee werelden: vernieuwende architectuur en behoud van historische gebouwen. In Driebergen hebben we bijvoorbeeld een monument energieneutraal gemaakt. Vergelijk het met het ombouwen van een prachtige, maar benzineslurpende oldtimer. In de nieuwe situatie rijdt die klassieker op zonne-energie en heeft deze het comfort gekregen van een Audi A8.

Herbestemmen is de manier om oude verhalen te ontsluiten en tegelijkertijd maatschappelijke veranderingen toe te laten. Een dynamische wereld met gebouwen die zich aanpassen en een stukje geschiedenis van de periode daarvoor achterlaten, dat lijkt mij mooi. Ieder monument verdient van tijd tot tijd een goede herbestemming!

Dan opdrachtgeverschap. Het liefst zijn we tot het eind van een project betrokken. Zeker bij particuliere opdrachtgevers lukt dat niet altijd. Ofwel vanwege de kosten, of omdat de opdrachtgever de verbouwing zelf wil begeleiden. In zo’n geval doen we regelmatig aan bouwbegeleiding via Facebook, om toch bij de uitvoering betrokken te blijven. Goed voor de kwaliteit van de uitvoering, maar ook leuk voor de opdrachtgever omdat hij het bouwen en de communicatie met zijn architect direct kan delen met vrienden.’

En tot slot noem ik transformatie. Op dit moment zijn er veel leegstaande kantoren. Maar ook kantoren die wel worden gebruikt staan in de avond en het weekend, dus een groot deel van de week, leeg. Daar kun je gebruik van maken. Wij hebben dit idee uitgewerkt voor communicatie/ontwerpbureau Heldergroen. Hun nieuwe kantoor in de binnenstad van Haarlem is overdag een kantoor. ’s Avonds worden de tafels, inclusief de peperdure Macs, naar het plafond getakeld. Met deze mooie verwijzing naar het oorspronkelijke gebruik van het gebouw (een silo) ontstaat een ruimte die wordt gebruikt voor allerlei tijdelijke invullingen. Van yogalessen tot kledingbeurzen en productpresentaties, passend bij het verhaal van Heldergroen. Het kantoor is deels ingericht met op straat gevonden materialen, zoals autodeuren en telefoonpalen. Groot voordeel van het optakelen van de tafels is ook dat er geen dure en lelijke rolhekken nodig waren. Zo snijdt het mes aan vele zijden.’

Opleiding

‘Na de HTS in Utrecht heb ik de Academie van Bouwkunst gedaan. Hetzelfde geldt voor mijn twee partners van Zecc, Steven Nobel en Bart Kellerhuis. Die technische basis is fantastisch en geeft mij het vertrouwen om te durven experimenteren. Ik ben een week na de afronding van mijn opleiding begonnen met mijn eigen bedrijf. Daar was ik goed op voorbereid. De combinatie van werken en Academie gaf weinig ruimte om me theoretisch te verdiepen. En ook nu kom ik er nauwelijks aan toe om te lezen. Dat mis ik wel. Dat is ook de reden dat we als bureau nauwelijks op zichzelf staand onderzoek doen.’

Persoonlijk netwerk

Aafke van der Werf. Voorheen werkte ze bij Heijmans, nu bij Mooiland Vastgoed. In de afgelopen jaren is zij een terugkerende opdrachtgever geweest op de verschillende plekken waar zij werkte. Voor een klein bedrijf als Zecc is dat een economische factor die van groot belang is.

Sander Veenendaal en Jeroen van Zwetselaar. De jongens van Heldergroen. We werken samen, een wederzijdse opdrachtgever-opdrachtnemer relatie. Zij hebben samen met ons de huisstijl van Zecc bedacht en wij hebben samen met hen een heel bijzonder, multifunctioneel interieur bedacht voor het Heldergroene kantoor in Haarlem.

Arno Boon van BOEi. Een inspirerende opdrachtgever voor herbestemmingen, die past bij onze benadering.

Rolf Bruggink In 2002 heb ik Zecc samen met Rolf opgericht. Hij is in 2007 voor zichzelf begonnen als meubelontwerper en kunstenaar, maar nog steeds is hij mijn sparringpartner en inspirator, maar ook opdrachtgever. Zo maakte ik voor hem het Zwarte Huis in Rotterdam.’

Referenties

‘Na een weekje op Oerol ben ik helemaal opgeladen, vol met energie en nieuwe ideeën. Eerlijk gezegd inspireren de verhalen uit het theater me meer dan referentieprojecten. Hetzelfde geldt voor fotografie. We organiseren regelmatig beeldborrels op kantoor, waarbij we mensen uitnodigen om beelden te tonen van hun werk, fascinaties, reizen of wat dan ook. Dit zijn erg inspirerende avonden.’

Nederland Next?

‘Wat mij betreft wordt Nederland in de komende tien jaar losser en leuker. Losser omdat eenvoudigere regelgeving het makkelijker maakt om dynamische gebouwen en gebieden te maken. Leuker omdat het in de toekomst vooral gaat om bestaande gebouwen en gebieden, die vragen om transformatie, uitbreidingen en inpassingen in bestaande structuren. Daarnaast is het niet moeilijk om te zien dat projecten kleinschaliger worden. Volgens mij schuilt daarin wel het gevaar voor versnippering in de vorm van een doorgeslagen individualisering, bijvoorbeeld door zelfbouwprojecten. Diversiteit en experiment juich ik toe, maar wel een beetje doordacht graag.’

herbestemming

RUT_profielfoto_marnix_van_der_meer.jpg

Marnix van der Meer

Marnix van der Meer (1972) richtte in 2002, één week na zijn afronding van de academie van Bouwkunst, samen met Rolf Bruggink het bureau Zecc op. In de tien jaar dat het bureau bestaat heeft het veel internationale bekendheid gekregen met herbestemmingprojecten. Naast zijn werk als architect is Van der Meer lid van de commissie welstand en monumenten in Den Bosch, lid van de ledenraad van de BNA en incidenteel als docent/afstudeerbegeleider betrokken bij de Academies van Bouwkunst van Amsterdam en Arnhem en de TU Eindhoven.

project

Het Drents Archief

interview

Grounded architecture

blog

Hoe meer krimp hoe mooier!

website

http://www.zecc.nl

netwerk

Sander Veenendaal Rolf Bruggink Jeroen van Zwetselaar Bart Kellerhuis Arno Boon Aafke van der Werf

social media

Marnix van der Meer op twitter

zeccarchitecten@zeccarchitecten13 jun

RT @GabrielleMuris: Kom de plannen bekijken tijdens de @DvdAUtrecht 17 juni met oa @bartkellerhuis en @casperschuuring over transformat… https://t.co/1Ut8ahu8cr

zeccarchitecten@zeccarchitecten07 jun

RT @NoorderhavenZ: De maquette voor een deel van veld 4 #Noorderhaven #Zutphen is te bewonderen in het Infocentrum. Kom langs & vertel… https://t.co/HhidlNdhtQ

zeccarchitecten@zeccarchitecten20 apr

RT @HannekeKijne: Vanmiddag onder grote belangstelling eerste steen gelegd voor nieuwe @Zuiderheide Hilversum. Met oa: @dudokwonen https://t.co/lrayxdNnhs

zeccarchitecten@zeccarchitecten23 mrt

RT @RijksvastgoedNL: 4/4 Zecc Architecten gevraagd voor verbouwing min.BZ tot tijdelijke huisvesting 2deKamer. #RenovatieBinnenhof.… https://t.co/FMEmnNtak1