/files/nws/i_0047/beeld_blog_fin3.jpg

Hot models

Guidowallagh.png
Guido Wallagh 16 sep '13

Lokale munteenheden zoals de Brixton Pound of Bijlmer Euro, timebanking, stedelijke herverkaveling of crowd funding. Het zijn slechts enkele van de vele voorbeelden die momenteel in binnen- en buitenland verkend worden als alternatief voor de vastgelopen of – aldus de huidige secretaris van de Verenigde Naties Ban Ki-moon – feitelijk suïcidale financierings- en businessmodellen van weleer. De voorbeelden die relevant zijn voor de ruimtelijke sector lopen uiteen van naïef tot doordacht, van experimenteel tot bewezen, van eenmalig tot breder toepasbaar. Zoals dat hoort in een fase waarin nog veel onderzocht en beproefd moet worden. En toch zijn er nu al gemene delers te ontdekken.

Als centraal beginsel komen in de nieuwe financierings- en businessmodellen een vorm van coöperatief samenwerken en (maatschappelijk) ondernemerschap terug. Het was Herman Wijffels die al lang geleden, als toenmalig voorzitter van de Rabobank, stelde dat wat ondernemingen doen niet alleen van belang is voor aandeelhouders en werknemers, maar ook voor de maatschappij en de aarde als bron van leven. En het is deze houding die wij momenteel in veel nieuwe modellen terugzien.

Verkleinen, vertrouwen, verbreden

Uit het coöperatief samenwerken en (maatschappelijk) ondernemerschap zijn drie trends te herleiden: verkleinen, vertrouwen en verbreden. Bij het verkleinen van systemen zijn maatwerk en betrokkenheid de sleutelwoorden. Dit als reactie op schaalvergroting en massaproductie die met name organische gebiedsontwikkeling en uiteenlopende arrangementen (in schaal, proces en partijen) in de weg staan. Revolving fund, cash-flow planning, right to challenge, prestatiecontracten, stedelijke herverkaveling en urban mining zijn modellen die onder deze trend vallen. Bij het herstellen van vertrouwen gaat het om het creëren van een grote mate van betrokkenheid, zeggenschap en uiteraard vertrouwen. Modellen die onder deze trend te scharen zijn, zijn: trusts, lets, timebanking of parapluhypotheken. En bij het verbreden van het investerend vermogen staat het denken buiten de traditionele investeringskaders om centraal, waardoor ook kleinere partijen en particulieren invloed kunnen uitoefenen. Voorbeelden als crowdfunding, biz, slimmer kopen, ikbouwbetaalbaar of koophuur getuigen hier al van.

Naast deze drie trends kunnen de nieuwe financierings- en businessmodellen ook worden onderscheiden naar schaalniveau. Sommige modellen werken vooral op het niveau van een gebouwencomplex, straat, buurt of stadsdeel. Denk dan aan energie opwekken, collectief opdrachtgeverschap of een woonzorgcoöperatie. Andere modellen zijn juist gericht op het verduurzamen van een gehele keten, markt of sector. Door op een hoger schaalniveau een sector of waardenetwerk te veranderen, zoals bijvoorbeeld bij systeem- en productieveranderingen in de bouw, ontstaat lokale verandering.

Inclusieve welvaart

In veel nieuwe modellen wordt pure financieel-economische groei als een achterhaald en te beperkt concept gezien. De bedenkers ruilen het idee van economische welvaart in voor het idee van totale of inclusieve welvaart. Naast financieel rendement gaat het dan om natuur, naast energie om betrokkenheid of naast zorg om veiligheid. Of, zoals een ondernemer het onlangs treffend verwoordde: ‘winst in een onderneming is net als ademhalen; je kunt niet zonder, maar als de doelstelling in je leven ademhalen is, dan mis je toch wel iets.’

Bezit of eigendom van productiemiddelen staat dus niet langer centraal. Het toegang hebben tot lijkt in veel nieuwe modellen belangrijker. En zo steven we af op een economie waarin we steeds vaker alleen nog maar betalen voor het gebruik, in plaats van dat we producten daadwerkelijk bezitten.

Mensenwerk

Maar hoe kunnen we die modellen nu in de praktijk brengen? Wezenlijk onderdeel bij het creëren van meervoudige waarde(n) is het vormen van netwerken rondom een product, dienst of project. Het gaat daarbij om het verbinden van – voorheen deels onbekende – partners en partijen, zodat nieuwe mogelijkheden ontstaan. Samenwerking is de kern van het nieuwe financierings- en businessmodel. Waarbij vaak al doende wordt geïnnoveerd. En in deze samenwerking wordt steeds vaker voor de langere termijn commitment naar elkaar uitgesproken. Naast duidelijke afspraken en zicht op ieders inzet en resultaat, vraagt dit om een groot vertrouwen in en het actief onderhouden van de relatie. Het klinkt als een open deur, maar financierings- en businessmodellen zijn uiteindelijk mensenwerk. En misschien waren we juist dat teveel uit het oog verloren de afgelopen jaren.

Nieuwsgierig?

Nieuwsgierig geworden naar de drie trends? Lees ‘Nieuwe Nieuwe condities; financierings- en organisatieconstructies voor adaptief vastgoed’ van Anne Seghers (2013)

Meer weten over nieuwe business modellen? Lees Nieuwe business modellen; een exploratief onderzoek naar veranderende transacties die meervoudige waarde creëren’ van Jan Jonker (2012)

En meer voorbeelden van de organisatie en financiering van kleinschalige initiatieven? Lees ‘Balkan in de polder; naar organische gebiedsontwikkeling in Nederland?’ van Ellen Holleman (2012)

Naar aanleiding van deze blog zullen we in de komende tijd nog een aantal andere voorbeeldprojecten plaatsen, waarin we de trends illustreren. Heeft u een praktijkvoorbeeld dat daarbij niet mag ontbreken? Stuur dan een email naar info@nederlandwordtanders.nl en wij nemen snel contact op.

smart funding

Overijssel_anders_bestemmen.jpg

Nederlandwordtanders Quiz

Amsterdam04 jun '13

Hoe verandert de ruimtelijke sector in Nederland. En welke vernieuwende initiatieven zijn er al? De Nederlandwordtanders Quiz geeft antwoord op al uw vragen! Woensdag 5 juni 15.30 uur, hal 10, stand 2025 (RGD), RAI Amsterdam.

meer...

HAKA_Doepel_Strijkers_Ralph_Kamena.jpg

Nederlandwordtanders op de Provada

Amsterdam03 jun '13

Nederlandwordtanders laat van zich horen op de Provada!
In een debat op 4 juni (11.00 uur), een uitgebreid artikel in het magazine VGVisie en een uitdagende quiz op 5 juni (15.30 uur).

meer...

NWA_18042013_merlijnmichon_1756.jpg

#4 Herbestemming en activatie

Amsterdam18 apr '13

'Activatie is de testsite van de ruimtelijke professional.'
Herbestemming gaat over meer dan alleen maar oude stenen...

meer...

041513_Frank_Michelangelo.jpg

De Michelangelo 'touch'

Amersfoort15 apr '13

Frank Strolenberg van het Nationaal Programma Herbestemming van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoedover over herbestemming en daadwerkelijk contact maken.

meer...

NWA_210313_merlijnmichon_9299_kopie.jpg

#3 Lentebijeenkomst

Amsterdam21 mrt '13

'Groei krimpt en krimp groeit’. Met dit thema luidde Nederlandwordtanders de lente in...

meer...

nwa_140213_merlijnmichon_5522_kopie.jpg

#2 Valentijnsbijeenkomst

Amsterdam14 feb '13

Nederlandwordtanders wil krachten bundelen. Hoog tijd om elkaar wat beter te leren kennen...

meer...

LanceringNederlandwordtanders_01.jpg

#1 De lancering

Amsterdam17 jan '13

Een spannende tocht over het IJ. Het is half januari, en het is bar koud...

meer...

lanceringnederlandwordtanders_web.jpg

Nederlandwordtanders platform!

Amsterdam16 jan '13

Rijksbouwmeester Frits van Dongen en team Nederlandwordtanders lanceren op 17 januari het nieuwe Nederlandwordtanders platform in de Shelltoren in Amsterdam.

meer...