• /files/nws/i_0053/museum_of_possibilities1_by_kelseysnook.jpg
  • /files/nws/i_0053/Screen_Shot_2013_10_07_at_15_55_58_LR.jpg
  • /files/nws/i_0053/zwirt_stadscurator.jpg
  • /files/nws/i_0053/FallenFruit.jpg
  • /files/nws/i_0053/eagle_st_rooftop_1024x764.jpg
  • /files/nws/i_0053/energie_amsterdam.jpg

Stadscurator als zaakwaarnemer van de veranderlijke stad

carolien_zw.jpg
Carolien Ligtenberg 22 okt '13

Om de kwaliteit van de tijdelijke projecten in de stad te waarborgen, kleinschalige initiatieven ook op stadsniveau betekenis te laten krijgen en tijdelijkheid te incorporeren in stadsplanning hebben we een nieuwe ruimtelijke professional nodig. Carolien Ligtenberg introduceert de stadscurator.

Platform Openbare Ruimte (POR) heeft een jaar lang onderzoek gedaan naar ‘Ontwerp als activator van de veranderlijke openbare ruimte’. Eigenaren zijn vaak bang dat succes van een buurtinitiatief zich tegen hen kan keren zodra zij de ontwikkeling van het terrein willen hervatten en kiezen voor de veilige weg: een hek er omheen. Dit ondermijnt de potentie van deze terreinen om tijdelijk onderdeel van de stad te zijn. Zou er een alternatief geformuleerd kunnen worden voor de bottom-up initiatieven op braakliggende terreinen?

Als coördinator POR opperde ik het idee van de ‘stadscurator’. Deze nieuwe ruimtelijke professional’ zou als intermediair voor bewoners, bedrijven, overheid en instituties een oplossing kunnen bieden. Door te verbinden, te programmeren, te agenderen en te detecteren. Door zaakwaarnemer te zijn van de veranderlijke stad.

Het lokale ontstijgen
Tijdens het onderzoek van POR is duidelijk geworden dat braakliggende terreinen wel degelijk de potentie hebben om (tijdelijk) onderdeel uit te maken van de openbare ruimte. Bewoners, ondernemers en kunstenaars eigenen zich graag ruimte toe. Ontwerpers zien ook steeds meer hun rol en toegevoegde waarde hierin. Daar zijn tal van goede en mooie voorbeelden van. Veel van deze initiatieven richten zich echter alleen op de lokale en tijdelijke betekenis van de invulling. De vraag is of je met deze initiatieven de kwaliteit van de stad kan waarborgen en hoe je ervoor kunt zorgen dat ook die initiatieven het lokale kunnen overstijgen. Hoe kan tijdelijkheid, of liever gezegd veranderlijkheid, een rol spelen op het niveau van de stad?

Nieuwe stadsontwikkelaars
Als we de hoeveelheid lege ruimten in de stad bezien, dan kunnen we concluderen dat de opgave van (tijdelijke) leegstand inmiddels structureel. is geworden. Deze opgave die nu substantieel onderdeel uitmaakt van de ontwikkeling van de stad is wezenlijk anders dan de stedenbouwkundige opgave die we tijdens de groeiperiode van de stad kenden. Ook zullen in de komende jaren een aantal andere opgaven ruimte gaan innemen in de stad. Dit zijn macro-opgaven die terugkeren in de stad, zoals decentrale energieopwekking, voedselproductie, (tijdelijke) natuur, waterberging, etc. Grotere opgaven die zich nu al, in soms nog experimentele vorm, nestelen op de lege plekken in de stad en het directe lokale belang overstijgen.

Nieuwe stadsontwikkelaars maken daarbij de koppeling tussen groot en klein, tussen formeel en informeel, tussen macro en micro. Deze trend is bijvoorbeeld al zichtbaar bij lokale voedselproductie en lokale energie-corporaties. Dit zijn nieuwe samenwerkingen tussen buurtbewoners en institutionele energiemaatschappijen, die elders windmolens of zonnepanelen beheren, in of buiten de stad. Naar verwachting zullen nog veel meer organisaties zich in de komende jaren op deze manier herformuleren.

Stadscurator als professional van de veranderlijke stad
De transitie van de groeistad naar de veranderlijke duurzame stad, dat is de opgave waar wij nu voor staan. Een opgave die continu van plaats en grootte verandert. De veranderlijke ruimte in de stad vraagt om adaptief vermogen van de stad, en daar hebben wij een nieuwe ruimtelijke professional bij nodig. Een intermediair die lokale initiatieven kan koppelen aan macro-opgaven van de stad. Die binnen de veranderlijkheid van de stad kan programmeren en betekenis geven. Die kan detecteren welke belangen, partijen en opgaven slim aan elkaar gekoppeld kunnen worden, zodat tijdelijkheid en de dynamiek van de stad geïncorporeerd kunnen worden in ‘cityplanning’. De stadscurator kan een bijdrage leveren in het informeler maken van formele processen en andersom: het informele formeler maken. Hij is er niet om een strakke regie te voeren, maar juist om de mogelijkheden die er liggen aan te grijpen en om de kracht en de potentie van de veranderlijke stad ten volle te benutten.

De stadscurator als nieuwe professional in het domein van de veranderlijke stad. Ik teken ervoor!

tijdelijke openbare ruimte

Tropicana_revisited_Frank_Hanswijk.jpg

Van zwem- naar zwamparadijs

Rotterdam19 okt '13

Het recente nieuws over de pier van Scheveningen, beeldbepalend maar failliet en geen enkele animo voor de veiling, roept de vraag op naar andere oplossingen...Van de zomer zagen we een bijzondere combinatie van herbestemming en urban farming verrijzen in een ander beeldbepalend en leegstaand complex. Tropicana aan de Rotterdamse Maasboulevard: van zwem- naar zwamparadijs.

meer...

eranoppenheimer_nederland.jpg

Nederlandwordtanders bij aftrap Jaar van de Ruimte

Den Haag14 okt '13

2015 wordt het Jaar van de Ruimte, georganiseerd door het Ministerie van IenM, Planbureau voor de Leefomgeving en Platform31. Op 11 oktober was de aftrap in De Yp Den Haag. Nederlandwordtanders, als podium voor een nieuwe ruimtelijke praktijk en nieuwe professionals, was er uiteraard bij.

meer...

omslag_de_Flexibele_Stad_uitsnede.jpg

De ontwerper als ontwikkelaar

09 okt '13

De stagnatie in de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland lijkt op het eerste gezicht veroorzaakt door de economische crisis. Maar als je beter kijkt, blijkt dat het gangbare model voor ruimtelijke ontwikkeling zélf al eerder in een crisis verkeerde. Dit is één van de conclusies in het boek ‘De Flexibele Stad, oplossingen voor leegstand en krimp’. In het boek presenteren ontwerpers Tom Bergevoet en Maarten van Tuijl (temp.architecture) een nieuwe manier van ruimtelijk ontwikkelen.

meer...

FD_FritsvanDongen.jpg

Rijksbouwmeester in het FD

23 sep '13

In het FD van zaterdag 21 september 2013 verscheen een uitgebreid interview met Frits van Dongen. Een Rijksbouwmeester die streeft naar een rigoureus andere bouwcultuur en daarbij al talrijke goede praktijkvoorbeelden kan laten zien.

meer...

lr_20130919_nieuwsuur.jpg

Nieuwsuur: Op naar een andere bouwcultuur!

Amsterdam20 sep '13

Volgens Rijksbouwmeester Frits van Dongen is Nederland uitgebouwd. De crisistijd vraagt om een rigoureus andere bouwcultuur. Maar, hoe komen we daar? Nederlandwordtanders toont aan de hand van inspirerende praktijkvoorbeelden hoe we anders kunnen gaan denken en handelen. En daarmee begint het pas.

meer...

Overijssel_anders_bestemmen.jpg

Nederlandwordtanders Quiz

Amsterdam04 jun '13

Hoe verandert de ruimtelijke sector in Nederland. En welke vernieuwende initiatieven zijn er al? De Nederlandwordtanders Quiz geeft antwoord op al uw vragen! Woensdag 5 juni 15.30 uur, hal 10, stand 2025 (RGD), RAI Amsterdam.

meer...

HAKA_Doepel_Strijkers_Ralph_Kamena.jpg

Nederlandwordtanders op de Provada

Amsterdam03 jun '13

Nederlandwordtanders laat van zich horen op de Provada!
In een debat op 4 juni (11.00 uur), een uitgebreid artikel in het magazine VGVisie en een uitdagende quiz op 5 juni (15.30 uur).

meer...

NWA_18042013_merlijnmichon_1756.jpg

#4 Herbestemming en activatie

Amsterdam18 apr '13

'Activatie is de testsite van de ruimtelijke professional.'
Herbestemming gaat over meer dan alleen maar oude stenen...

meer...

041513_Frank_Michelangelo.jpg

De Michelangelo 'touch'

Amersfoort15 apr '13

Frank Strolenberg van het Nationaal Programma Herbestemming van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoedover over herbestemming en daadwerkelijk contact maken.

meer...

NWA_210313_merlijnmichon_9299_kopie.jpg

#3 Lentebijeenkomst

Amsterdam21 mrt '13

'Groei krimpt en krimp groeit’. Met dit thema luidde Nederlandwordtanders de lente in...

meer...