• /files/pro/i_0011/jacob_geelbuurt_plan.jpg
  • /files/pro/i_0011/jacob_geelbuurt_schets.jpg
  • /files/pro/i_0011/jacob_geelbuurt_foto.jpg

Jacob Geelbuurt

De vernieuwing van de Jacob Geelbuurt in de westelijke tuinsteden in Amsterdam is een gezamenlijk project van stadsdeel en woningcorporatie. JAM* architecten maakte een ontwerp als raamwerk van toekomstige invulling, waarbij bewoners zelf initiatieven kunnen aandragen voor woningen, voorzieningen en de openbare ruimte. Deze flexibiliteit, ruimte voor particuliere initiatieven en de nadruk op duurzaamheid maakten dat dit project niet stil kwam te liggen tijdens de economische crisis. Tijdens het ontwerp is altijd is gezocht naar een mix van professionele kennis en ervaringskennis van de bewoners. Co-creatie, zonder de regie uit handen te geven.

De vernieuwing van de Jacob Geelbuurt in de westelijke tuinsteden in Amsterdam is een gezamenlijk project van stadsdeel en woningcorporatie. JAM* Architects maakte een ontwerp als raamwerk van toekomstige invulling, waarbij bewoners zelf initiatieven kunnen aandragen voor woningen, voorzieningen en de openbare ruimte. Deze flexibiliteit, ruimte voor particuliere initiatieven en de nadruk op duurzaamheid maakten dat dit project niet stil kwam te liggen tijdens de economische crisis. Tijdens het ontwerp is altijd is gezocht naar een mix van professionele kennis en ervaringskennis van de bewoners. Co-creatie, zonder de regie uit handen te geven.

Andere initiatiefnemer

‘De Vernieuwing van de Jacob Geelbuurt in Amsterdam kent twee initiatiefnemers, woningcorporatie de Alliantie (die een groot deel van de woningen bezit) en Stadsdeel Nieuw-West. Zij vormen gezamenlijk, met enkele externe adviseurs, een projectteam dat een integraal Vernieuwingsplan voor de Jacob Geelbuurt opstelt. Daarvan is de ruimtelijke component slechts een onderdeel. Door de economische crisis is de vernieuwingsoperatie in de Westelijke Tuinsteden in Amsterdam nagenoeg stil komen te liggen en heeft de doorgang van het project aan een zijden draadje gehangen. Door een flexibel raamwerk voor te stellen, met ruimte voor particuliere initiatieven, nadruk op een duurzame invulling en de mogelijkheid om in te spelen op de wensen die zich in de toekomst nog moeten gaan aandienen, kunnen we toch door om de neergang van deze buurt tegen te gaan.’

Andere opdrachtgever

‘Opdrachtgevers de Alliantie en Stadsdeel Nieuw-West werken bij het vaststellen van het Vernieuwingsplan nauw samen. In dat proces krijgen alle bewoners onderweg uitgebreid de mogelijkheid om hun mening te geven op de plannen die gaandeweg ontstaan. Bewoners krijgen daarin ook ondersteuning door professionals aangeboden. Na bestuurlijke vaststelling van het Vernieuwingsplan zal de corporatie het voortouw nemen bij de fysieke vernieuwing en het stadsdeel zal een meer toetsende rol aannemen. Bewoners blijven bij de uitwerking van de deelgebieden nauw betrokken bij de plannen.’

Andere overheid

‘De overheid heeft samen met de corporatie een integraal Vernieuwingsplan opgesteld en niet zelf vooraf de kaders vastgelegd die door de corporatie verder moesten worden uitgevoerd. Dat betekent een opener planproces voor de overheid, de corporatie en in dit geval ook voor de bewoners. Gaandeweg merkten we wel dat de mate van flexibiliteit die we wilden toestaan in de uitwerking aanleiding is geweest voor de nodige discussie. Kort door de bocht kun je zeggen dat de overheid meer details wilde vastleggen dan de woningcorporatie. Daarover is best een tijd onderhandeld.’

Andere ruimtelijke ordening

‘Wat er anders is, is dat stadsdeel en corporatie hier samen hebben opgetrokken. Ik ervaar om mij heen dat corporaties in belangrijke mate medeverantwoordelijkheid voelen en nemen voor de stad, of ten minste voor delen daarvan. Een dergelijke samenwerking is daarom vruchtbaar. Verder is er veel ruimte voor particuliere initiatieven, vanaf het allereerste begin van het project. En al in een vroeg stadium wordt gestuurd op duurzame maatregelen, zonder allerlei concrete oplossingen vast te leggen die straks bij uitvoering alweer ouderwets zijn.’

Ander ontwerp

‘Het ontwerp schept alleen de condities en is een raamwerk voor verdere toekomstige invulling. We weten niet hoe lang het gaat duren en we weten niet precies wat er gaat komen, maar wat we met elkaar belangrijk vinden hebben we helder vastgelegd. Wij hebben als ontwerper onze rol ingevuld als een meetekenende en meeschrijvende secretaris van het projectteam. Uiteraard wel met een rugzak vol professionele bagage die we inbrachten. Het Vernieuwingsplan is daarom geen ego-document geworden, maar het resultaat van luisteren, integreren en voorstellen van het hele team. Daarom ligt er een goed plan, met gezond verstand gemaakt.’

Andere kennis

‘Tijdens het proces zijn af en toe verschillende experts om hun specifieke kennis in te brengen. Het Ingenieursbureau Amsterdam heeft een uitgebreide workshop georganiseerd met zowel professionals van overheid en corporaties, als bewoners en externe deskundigen over de ambities op het gebied van duurzaamheid. En wij hebben als ontwerpbureau kennis van Merosch (duurzaamheid) en De Regie (particulier opdrachtgeverschap) ingebracht op momenten dat we dat nuttig achtten. Altijd is gezocht naar een mix van professionele kennis en ervaringskennis van bewoners.

Andere samenwerkingspartijen

‘De huidige stand van het project (concept Vernieuwingsplan) is ontstaan in nauwe samenwerking tussen overheid, corporatie, externe professionals en burgers. Dat wordt tegenwoordig co-creatie genoemd. Dat betekent meer overleg onderweg, maar minder onduidelijkheid, vragen en bezwaren achteraf. Het plan is daarom ook beter afgestemd op de daadwerkelijke vraag. Overigens zonder de regie uit handen te geven.’

Andere opgave

‘Het Vernieuwingsplan Jacob Geelbuurt toont aan dat verdergaande samenwerking van iedereen die betrokken is bij de vernieuwing een zorgvuldig en weldoordacht plan voortbrengt. Ook laat het zien dat de woningbouw in kleinere korrels zal worden gerealiseerd, over een langere periode en met verschillende initiatiefnemers. Een corporatie heeft weliswaar een leidende rol in dit proces, maar is niet persé degene die ook alle woningen gaat bouwen. Burgers krijgen de mogelijkheid om zelf met initiatieven te komen, voor de woningen, de voorzieningen en de openbare ruimte. Verder hoop ik dat het plan duidelijk maakt dat we alles wat we doen moeten doen met het oog op een duurzame toekomst.’
jeroenmensink.jpg

Jeroen Mensink

Jeroen Mensink (Schoonebeek, 1974) is schrijvend architect en houdt zich vooral bezig met stedelijke projecten. Hij is eigenaar van JAM* architecten, een ontwerp- en onderzoeksbureau voor ruimtelijke vraagstukken. Daarnaast is hij parttime verbonden aan de Praktijkleerstoel Gebiedsontwikkeling van de TU Delft. In 2009/10 was hij mentor van Onderzoekslab Placemakers, gehouden in het kader van Nederland wordt Anders.

project

Jacob Geelbuurt

interview

Schrijven en tekenen

website

http://jamarchitecten.nl

netwerk

Paul Weverling Kees Hummel Jan Brouwer

social media

Jeroen Mensink op twitter

JAMarchitecten@JAMarchitecten27 jun

Van een gesprek over de waarde van het landschap voor het vestigingsklimaat, naar een gesprek over de bloempotten voor @lokhorstBO! #groen

JAMarchitecten@JAMarchitecten27 jun

Gesprek #WNF over de waarde van het landschap voor het vestigingsklimaat. #GroeneLongen @MRDH @Deltametropool https://t.co/IzqGFMDa7D

JAMarchitecten@JAMarchitecten26 jun

Leuk gesprek bij #Lely in Maassluis! https://t.co/k8P7b5kvno

JAMarchitecten@JAMarchitecten23 jun

Na de vergadering op het Provinciehuis Z-H in de file terug naar Amsterdam, of eerst even uitwaaien in… https://t.co/kHfr4wihTz

JAMarchitecten@JAMarchitecten23 jun

Kick-off Innovatienetwerk #Midden-Delfland #OpHodenpijl Schipluiden @Deltametropool https://t.co/MU1fBKyHdR

JAMarchitecten@JAMarchitecten19 jun

Ondertussen in Midden-Delfland @Deltametropool https://t.co/qoigxL32KP

JAMarchitecten@JAMarchitecten16 jun

RT @CeesVingerling: @JAMarchitecten houdt een prima presentatie over het belang van landschap als vestigingsvoorwaarde. Nu bij OnOvOn @gemNissewaard

JAMarchitecten@JAMarchitecten15 jun

Morgenochtend op een podium in de Boekenberg in Spijkenisse met @CeesVingerling over de waarde van het landschap in…https://t.co/HuSLtLrogK

JAMarchitecten@JAMarchitecten13 jun

RT @GEBIEDSONTWnu: Geen ontwikkelaars of architecten, maar offshorebedrijven werken aan toekomst van Schiedamse havens. @schiedam_nl https://t.co/TSCnJ7NK5U