Architectuur als massaproduct

Bart Goldhoorn, specialist in postcommunistische architectuur en onder meer curator van de eerste Moscow Architecture Biennale, is één van de curatoren voor Nederlandwordtanders/Live Internationaal #1. Hoe ziet hij Nederlandwordtanders in de huidige internationale, ruimtelijke context?

Presentatie Nederlandwordtanders/Live #1

“Wij zijn zo gewend om elk ontwerp te zien als een artistieke vondst dat we zijn vergeten dat er in het ontwerp ook gewoon kennis ligt opgesloten - kennis die we kunnen exporteren. Dat betekent echter wel dat we deze architectuur op een andere manier moeten verkopen: niet als een kunstwerk voor een kleine elite maar als een massaproduct voor iedereen.

Ruimtelijke ontwikkelingen internationaal
Veel landen staan voor de opgave die in West Europa na de oorlog actueel was: hoe kun je in korte tijd veel woningen bouwen? Aangezien het internationale architectuurdiscours in de afgelopen dertig jaar draaide om contextualiteit en auteurschap, zijn er geen modellen ontwikkeld die een alternatief bieden voor de methodes waar we in de jaren 70 afstand van hebben gedaan. Als gevolg daarvan zien we in deze landen flatwijken ontstaan die nog treuriger zijn dan degene die we nu in Nederland aan het renoveren zijn. Dat komt door de economische voordelen van de systeembouw: je hoeft maar één keer iets te verzinnen en vervolgens kun je daar alles mee bouwen. Het is goedkoop, voorspelbaar en snel. Vergelijk dat eens met het ingewikkelde, langdurige en onzekere proces van ontwerp en realisatie waaraan we in Nederland gewend zijn geraakt.

Ruimtelijke ontwikkelingen in Rusland
Rusland heeft een lange traditie in het gebruik van standaardprojecten. Zo werden Russische steden in de 18e eeuw gemoderniseerd op basis van boeken met gevelontwerpen van veelal Italiaanse architecten, die in dienst waren bij het Russische Hof. In de Sovjet-Unie nam het gebruik van standaardontwerpen vooral na de jaren 60 een grote vlucht. Hele steden besta