Inspiratie uit Zuid-Afrika

Duzan Doepel opereert als architect en lector Sustainable solutions in Rotterdam, vanuit de filosofie en overtuiging dat energie, grondstoffenschaarste en klimaatverandering steeds meer impact zullen gaan hebben op hoe we nadenken over onze vak. Duurzaamheid is voor hem geen concept, maar een houding. Doepel wil mensen inspireren, en zijn bagage uit Zuid Afrika vertalen in een procesgerichte aanpak die relevant is voor Nederland.

Persoonlijke drijfveer

‘Ik ben geboren in Zuid Afrika. Dat is een soort mengeling van eerste en derde wereld. Nu we in Europa in een crisis zijn beland, lijkt dat wat in Zuid Afrika heel gewoon was hier ook relevant te worden. Namelijk het integraal benaderen van de opgave, en daarmee het verknopen van sociale, economische en ecologische aspecten binnen een project. Die manier van denken en modellen heb ik meegenomen naar Nederland, en ik wil ze hier graag implementeren en verder ontwikkelen. De context in Zuid Afrika is zodanig dat je altijd rekening moet houden met een extreem klimaat, gebrek aan geld en sociale participatie. Je moet dus altijd komen tot slimme ecologische, economische en sociale modellen. Duurzaamheid betekent voor mij dus ook meer dan een concept. Het is een houding, die gaat om verantwoordelijkheid en goede keuzes maken. De architectuur en stedenbouw moeten de komende decennia inspelen op een aantal maatschappelijke vraagstukken, momenteel binnen de beperkingen van de economische crisis. Energie, grondstoffenschaarste en klimaatverandering zullen steeds meer impact hebben op hoe we nadenken over onze vak. We zullen steeds meer gebouwen, interieurs en stedenbouw moeten maken die inspelen op deze vraagstukken. Als ontwerpers moeten we in staat zijn om fysieke ruimtelijke ontwikkelingen te koppelen aan slimme processen. Het resultaat is dan niet alleen een verbetering van de leefomgeving, maar ook een positief effect op sociaal, economisch en ecologisch kapitaal.’

Persoonlijke ambitie

‘Ik ben een workaholic. Balans tussen privé en werk is bij mij ver te zoeken. Mijn werk is voor mij ook meer een hobby, ik vind het gewoon heel leuk wat ik doe. Mijn ambitie is om mensen te inspireren en mijn bagage uit Zuid Afrika te vertalen in een procesgerichte aanpak die relevant is in Nederland.
Ik zie dat de ‘groene agenda’ opgeslokt dreigt te worden door onze cultuur van massaconsumptie. Net zoals de sociaal ecologische idealen die ten grondslag lagen aan het ‘less is more’ van de modernisten verloren zijn gegaan toen de ‘internationale style’ door transnationale corporaties werd ingezet om hun modernistische ambities te vermarkten. Duurzaamheid brengt meerdere parameters met zich mee, maar de meeste architecten reageren slechts op een aantal daarvan. Dit leidt vaak tot oppervlakkige duurzaamheid en ‘greenwashing’. Het is daarom van belang dat methodes en gereedschappen ontwikkeld worden om integrale duurzaamheid te bevorderen. Wij proberen in onze projecten dan ook zoveel mogelijk aspecten van duurzaamheid te betrekken en de complexiteit daarvan als uitgangspunt te nemen. Zo komen wij zover mogelijk tot integrale ontwerpen. We zoeken daarbij naar een architectonische vormentaal waarbij het lokale microklimaat, de materialen, bouwmethodes en cultuur ingezet worden om tot specifieke en slimme oplossingen te komen. Het proces vormgeven heeft dan als doel meer sociale, economische en ecologische spin-off te genereren. Deze methodiek ontwikkelen we niet alleen voor ons bureau, maar ook om in het onderwijs uit te dragen.’

Opgave/misverstanden

‘Ons bureau richt zich op interieur, architectuur en stedenbouw. Wij werken graag samen met mensen uit andere disciplines, van kunstenaars tot wetenschappers. Omdat we ons graag op het proces richten, moeten we de samenwerking met anderen opzoeken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan alternatieve economische modellen. Voor ons zijn de mens en beleving altijd het vertrekpunt, we ontwerpen ‘van binnenuit’. Dit combineren we met thema’s als blauw en groen, gezondheid en comfort, participatie en energie, klimaat, ecologie en slim materiaal gebruik. Maar altijd in onderlinge samenhang, als integraal onderdeel van een ontwerp. Het interieur is daarbij de beleving en de stedenbouw de plaats waar het gebouw aan een groter systeem aantakt.’

opleiding

‘Ik heb mijn bachelor Architectuur behaald in Johannesburg (Zuid Afrika), aan de universiteit van de Witswatersrand (WITS). Daar werden architecten opgeleid vanuit de context die daar is: extreem klimaat, geen geld, sociale participatie en zo meer. Ik ben opgeleid met het idee dat deze factoren allemaal in een ontwerp opgenomen dienen te worden. Voor mij is dat dus heel normaal. Na mijn bachelor ben ik naar Nederland gekomen en afgestudeerd aan de Academie van Bouwkunst in Rotterdam. Ik heb dus een academische en praktijkgerichte opleiding gehad. Als lector duurzame architectuur en stedenbouw aan het Kenniscentrum Sustainable Solutions RDM, ben ik nu betrokken bij het inbrengen van een aantal van deze ideeën in het onderwijs.’

Persoonlijk netwerk

Andy van den Dobbelsteen We delen samen een fascinatie. Hij is iets meer gericht op stedenbouw en systemen en ik iets meer op architectuur. Het is een scherpe en creatieve denker. Samen met hem heb ik onder andere REAP (Rotterdamse Energie Aanpak en Planning) ontwikkeld.
Arie Voorburg van Arcadis. Hij is bezig met het ontwikkelen van waardestromen en hoe je daarmee een waardesysteem op zou kunnen zetten als alternatief voor het huidige, eenduidige economische model. Hij denkt na over stromen op systeemniveau, water, energie, afval en doet dat middels een ketenbenadering op een holistische manier. Hij richt zich ook op onzichtbare stromen als economische en sociaal-culturele stromen.
Vincent Kuipers van Alterra en Wim Timmermans van de universiteit Wageningen, omdat zij beide creatieve duurzaamheidsdenkers zijn.

Persoonlijke referenties

‘Het Haka-gebouw, omdat het gaat over onderzoek en realisatie, dat later op te schalen is. De vraag die in het project besloten ligt is hoe zinnig hergebruik is. Hoe kun je een gebouw transformeren met lokaal materiaal, met zo min mogelijk transport en machinale bewerking van materialen. Het project is uitgevoerd door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. De conclusie van Haka is dat je op deze manier, vergeleken met nieuwbouw, ca. 70% kan besparen op materiaalkosten,reductie op CO2 uitstoot en op arbeidskosten. Maar dat je ook drie keer zo veel tijd nodig hebt om het uit te voeren. Dit laatste zou je nog kunnen optimaliseren door bijvoorbeeld het ontwikkelproces te koppelen aan leerwerk- trajecten.

Macuil Tochtli, tequilafabriek, Mexico. De opdrachtgever was een man die al jaren bezig was met het maken van een biologische tequila, maar die geen kans kreeg door de cartels in Mexico. De ‘hacienda’ van deze fabriek bestaat uit twee hoven; één is de fabriek en de ander een buurtcentrum annex kerk en woonruimte voor zes nonnen die een educatiecentrum en bibliotheek runnen. Daarnaast zijn er ook kunstenaarsateliers. We hebben een compleet ‘wasteless-gebouw’ gemaakt. Tequilla wordt van Agave gemaakt, alle bijproducten worden weer verwerkt tot iets bruikbaars: de vezels worden voor textiel gebruikt, er wordt algave-honing geproduceerd en een soort powersnack. Energie wordt ter plaatse opgewekt, en het gebouw is dusdanig ontworpen dat zon, passieve verwarming en koeling de energiebehoefte verkleinen. Bovendien zijn de lokale bouwtradities als uitgangspunt genomen. Dit heeft geleid tot een nieuwe architectuur en adaptief bouwen.’

Nederland Next

‘Over tien jaar ziet Nederland er niet anders uit, want tien jaar is niet zo lang. Wel worden steden slimmer, zowel zichtbaar als onzichtbaar.
We zien een aantal grote vraagstukken op ons afkomen, namelijk de grondstoffenproblematiek en het energievraagstuk. Hoe vernieuw en verbouw je de stad? In 2050 moet alles energieneutraal zijn, ook de bestaande bouw.
Deze vraagstukken gaan een enorme nieuwe, groene economie aanjagen. Nu al is 5% van de huurders in de sociale woningbouw maandelijks meer geld kwijt aan energie dan aan huur. Daarbij is er een grote impact op de stad. Ook is er het vraagstuk van ‘retrofitting’, hoe kan bestaande bouw wat betreft sociaal economische en energetische effecten verbeterd worden? Gezocht zal moeten worden naar slimme combinaties van zorgkosten, energieopwekking en huisvesting. Verder zal de klimaatadaptatie een groot vraagstuk zijn. In de komende decennia zal de temperatuur met één a twee graden stijgen. Dat betekent warmere zomers en nattere winters, en impliceert een vergrote aandacht voor water en koelproblematiek. Hoe gaan steden om met waterberging? Kan een stap gezet worden in bio-klimatisch koelen op stad- en gebouwniveau? En wat betekent dit voor de kwaliteit van de stad?’

herbestemming

DuzanDoepel.jpg

Duzan Doepel

Duzan Doepel (Johannesburg, 1971) is curator van Live#5 en werkt sinds 2003 als zelfstandige, hij combineert dagelijks onderzoek en ontwerp op de architectonische en stedelijke schaal. Zijn bachelor architectuur haalde hij in Johannesburg en in 1996 emigreerde hij naar Nederland. Hij was zes jaar projectarchitect bij MVRDV, studeerde ondertussen af aan de Academie van Bouwkunst en werkte bij het Nederlands Instituut voor Ruimtelijk Onderzoek. Doepel geeft regelmatig lezingen en workshops, is adviseur voor het SfA, lid van de stuurgroep van de NAi-vrienden en lector duurzame architectuur en stedenbouw aan het Research Institute for Sustainable Solutions in Rotterdam.

projecten

HakaCirculair bouwen

interview

Inspiratie uit Zuid-Afrika

website

http://www.doepelstrijkers.com

netwerk

Wim Timmermans Vincent Kuipers Arie Voorburg Andy van den Dobbelsteen

social media

Duzan Doepel op twitter

DuzanDoepel@DuzanDoepel09 Sep

RT @DoepelStrijkers: DoepelStrijkers deed de interieurarchitectuur en concept en supervisie interieur. Binnenkort meer nieuws! https://t.co/nUjQTW5Sha

DuzanDoepel@DuzanDoepel07 Sep

RT @CirclNL: @ARakhorst vertelt de kids over de duurzame werelddoelen: we hebben jullie hard nodig om deze te realiseren: al jul… https://t.co/Qb6ejWH8NR

DuzanDoepel@DuzanDoepel07 Sep

RT @DoepelStrijkers: 3D CIRCL letters, just in time for the opening of CIRCL! @CirclNL @cooloo #recycling #circulardesignhttps://t.co/b8dMdrcvh3

DuzanDoepel@DuzanDoepel05 Aug

RT @RooftopNL: Op dakbezoek bij @CirclNL, de locatie voor het #Rooftopsymposium op vrijdag 8 september https://t.co/WlynGiOFEq

DuzanDoepel@DuzanDoepel31 Jul

Pretty cool recycling of 2500kg of old suits for the acoustic walls for @ABNAMRO @Circl pavilion. Proud of the team… https://t.co/5aONYAxt6N

DuzanDoepel@DuzanDoepel17 May

RT @JanNicoAppelman: De Floriade van 2022 begint vandaag https://t.co/YlRaPU5cm3 via @nrclive