/files/pro/i_0012/01_open_coop.jpg

Open Coöp

De Open Coöp is een fysieke en publieke maakplek in de stad. Kleinschalig, maar met grote ideeën en indrukwekkende gevolgen voor een moedige stad. Ideeën en vraagstukken kunnen op deze plek worden getest en verder ontwikkeld. Hier mag gefaald worden, werken verschillende disciplines samen en leveren zij input. Door gewoon te doen ontstaat een kruisbestuiving tussen techniek, kunst en design en wordt het coöperatieve denken voor de kennisindustrie ontwikkeld. De Open Coöp is geïnitieerd door DUS Architects en een jaar geleden van start gegaan als beta testplek. Het is open source en volop in ontwikkeling. Wees welkom!

De Open Coöp is een fysieke en publieke maakplek in de stad. Kleinschalig, maar met grote ideeën en indrukwekkende gevolgen voor een moedige stad. Ideeën en vraagstukken kunnen op deze plek worden getest en verder ontwikkeld. Hier mag gefaald worden, werken verschillende disciplines samen en leveren zij input. Door gewoon te doen ontstaat een kruisbestuiving tussen techniek, kunst en design en wordt het coöperatieve denken voor de kennisindustrie ontwikkeld. De Open Coöp is geïnitieerd door DUS Architects en een jaar geleden van start gegaan als beta testplek. Het is open source en volop in ontwikkeling. Wees welkom!

Andere initiatiefnemer

'Het idee van de Open Coöp kwam voort uit een aantal samenkomende ambities. Zo hadden wij al een mooi kantoor, maar zochten we meer ruimte om dingen te echt bouwen. Daarvoor hadden al een tijd een oogje op de Tolhuistuin. Daarnaast wilden veel meer samenwerken met andere disciplines. DUS had al eens het idee van een coöperatie opgevat, iets dat verder ging dan het zoveelste bedrijfsverzamelgebouw waar iedereen achter de voordeur aan zijn eigen projecten werkt. Wij kenden al wel een aantal partijen, maar hadden nog niet echt samengewerkt. Zo zijn we het avontuur aangegaan, allemaal met een openheid voor avontuur en samenwerking. Inhoudelijk werkt het heel goed, maar het blijft nog lastig om economisch echt goed te draaien met projecten die qua omzet echt boven de ontwikkelkosten uitstijgen. We wilden uiteindelijk de Coöp ook niet als campagne neerzetten, maar inhoudelijk echt die formele vorm onderzoeken. Dat betekent dan misschien wel dat men ons nog niet kent. ‘

Andere opdrachtgever

‘ De Open Coöp is eigen zaken aan het opzetten en dus zelf opdrachtgever. Bij opdrachten die één van ons krijgt werken we ook samen, maar dat gaat niet volgens de formele coöperatie. Dat is in feite nu nog een andere laag. Dat kan in de toekomst veranderen.‘

Andere overheid

'Volgens mij is de overheid nog niet zo erg veranderd. Dat gaat heel langzaam, want de structuur van de gemeente is opgezet volgens de manier van ontwikkelen zoals dat in het verleden gebeurde. Voor Amsterdam Energie (een energiecoöperatie voor Amsterdam, initiatief van de Open Coöp) merken we bijvoorbeeld dat een groot deel van de energieprijs nu in de vorm van belasting de schatkist in gaat. En dat het huidige btw-systeem de ontwikkeling van duurzame energie niet ondersteunt. Zo wekken onze Oosterburen circa 17% hernieuwbare energie op, en wij nog geen 4%. Kleine initiatieven van onderop worden nu nog vaak bestempeld als gerommel in de marge, terwijl wij zien dat er wekelijks nieuwe energiecorperaties bijkomen in Nederland. Als dat aantal blijft groeien, wordt dat een massa die je niet kunt negeren. Het is niet ondenkbaar dat in 2016 één miljoen Nederlandse huishoudens energie afnemen van een lokale energie coöperatie. Zo geldt dat voor meer kleine initiatieven met een groot perspectief. Volgens mij zal de overheid vooral op rijksniveau moeten veranderen om dit soort ontwikkelingen te kunnen versnellen.’

Andere ruimtelijke ordening

'Wij zijn bewust geland in de Tolhuistuin, omdat heel veel vraagstukken hier samenkomen. Braakliggende terreinen, woontorens waarvan de bouw is uitgesteld, tijdelijke scholen, de Noord-Zuidlijn, leegstaande kantoren, de armste woonwijk van de stad en zo meer. Door daar middenin te gaan zitten en je als stakeholder te profileren, kun je ook als professional je positie hierin definiëren naar die andere partijen toe, mensen uitnodigen en bijdragen aan je omgeving. Wij zijn dan ook voornamelijk benaderd voor de aanbesteding van de Shelltoren omdat we een lokale partij zijn. Ook een belangrijke verschuiving in de ruimtelijke ordening is het belang van programmering naast fysieke ingrepen. We hebben zoveel gebouwd dat we nu door de leegstand tot het besef komen dat een lege huls eigenlijk niet zoveel waarde heeft. Zo was onze Bucky Bar zonder een feestje veel minder waardevol geweest.’

Ander ontwerp

‘Mijn denken en doen als architect beperkt zich niet tot gebouwen. Eigenlijk gaan er in zoveel gebieden om ons heen ontwerpvraagstukken schuil. Je kunt organisaties ook opnieuw ontwerpen, ook al zal daar nu (nog) geen architect voor worden gevraagd. We pakken heel veel verschillende vraagstukken en schaalniveaus aan als een architect, een koffiekopje net zo grondig als een woningbouwproject. Ontwerpen gaat voor ons altijd verder dan een esthetische exercitie. Juist door grondige analyse –en vaak herdefinitie- van de vraagstelling en gesprekken met alle betrokken partijen, kun je tot argumenten komen die het ontwerp veel sterker en uiteindelijk ook mooier maken. De Open Coöp als beta testplek heeft het ontwerpproces in zekere zin omgedraaid. Vaak maken wij eerst iets en testen we dit op de plek of bij de mensen in kwestie, en van daaruit werken we verder. Dit is wezenlijk anders dan de traditionele opeenvolging van ontwerpfases. Daar kwam de ultieme test pas na oplevering en kon het project dus niet zomaar meer aangepast worden.‘

Andere kennis

‘Het verwerven van andere kennis is inherent aan een multidisciplinaire coöperatie. Wij werken samen, omdat we juist met elkaar aanvullende kennis hebben. En waar wij de kennis niet hebben, trekken we die wel aan. We ‘googelen’ zelf een hoop, maar hebben bij het vormen van de coöperatie ook externe expertise ingehuurd, zoals een crisisadvocaat. Niet dat er conflicten waren, maar dat wilden we natuurlijk ook voorkomen. Juridische en ook financiële zaken hebben wij immers niet meegekregen tijdens onze opleidingen, dus die moeten we wel erbij halen. Zo kan Rabobank ons bijvoorbeeld weer helpen met financiële zaken. Ook hierbij is een groot netwerk erg prettig. Zo weet je waar je de kennis kunt halen.‘

Andere samenwerkingspartijen

‘Onze coöperatie is gebaseerd op het feit dat je qua mankracht, financiële middelen en aanvullende kennis en inzichten samen dingen kunt realiseren die je alleen niet kan doen.‘

Andere opgave

‘ Hoe organiseer je je als burger om zaken op te pakken die een terugtrekkende overheid of een falende markt laten liggen of niet naar tevredenheid uitvoeren? Kunnen we daarmee de kloof tussen burger en overheid dichten? Dat is volgens mij de kernopgave.‘
hansvermeulen.jpg

Hans Vermeulen

Hans Vermeulen (Delft, 1977) is mede-oprichter van DUS Architects in Amsterdam. Een bureau voor publieke architectuur dat het dagelijks leven bewust wil beïnvloeden en deze sociale relevantie op alle schaalniveaus terug laat komen. DUS ziet architectuur als een ambacht en combineert onderzoek en ontwerp met veel doen. Vermeulen studeerde bouwkunde aan de TU Delft, waar hij nu ook les geeft. Daarnaast is hij lid van het ‘responsive city network’ en bestuurslid van