• /files/pro/i_0180/JanEefws.jpg
  • /files/pro/i_0180/janeefpromotie.jpg
  • /files/pro/i_0180/janeefoptredenws.jpg
  • /files/pro/i_0180/JanEefdejongstefansws.jpg
  • /files/pro/i_0180/janeeffietslampjesvoordebuurtbewoners.jpg
  • /files/pro/i_0180/JanEefmercatormarkt.jpg
  • /files/pro/i_0180/feestverlichtingkopie.jpg

Ik geef om de Jan Eef

Winkelstraatvereniging Jan Eef heeft een helder doel: een sterke, zelfstandige en gemengde winkelstraat met economisch bestaansrecht die goed is voor de buurt. Nederlandwordtanders sprak met winkelstraatdokter Jeroen Jonkers over het proces van ontzetting, bestendiging, verduurzaming en professionalisering.

‘De Jan Evertsenstraat in Amsterdam kampte jarenlang met structurele leegstand en werd in 2010 opgeschrikt door de moord op een juwelier. Daarmee startte een proces, waarin omwonenden en lokale winkeliers samen optrokken voor een economisch en sociaal duurzame toekomst van de winkelstraat. Winkelstraatvereniging Jan Eef bestaat inmiddels uit zestig winkeleigenaren en 120 bewoners. ‘Ik Geef om de Jan Eef’ organiseert events, marketingacties, festivals, maar zoekt ook actief naar winkeliers die tijdelijk een leegstaande winkel willen exploiteren. Hiermee wordt ook een impuls gegeven aan de ruimtelijke inrichting van het gebied. Nieuwe winkels met mooiere puien, hippe tijdelijke winkels en ook een renovatieproject voor de eerste winkelluifel van Nederland.

Van eenzijdig aanbod naar economisch duurzaam
Op dit moment heeft de Jan Evertsenstraat nog steeds een eenzijdig aanbod. Teveel bakkers en kappers en tussendoor sporadisch een high end winkel. Een aantal van die winkels maakt op dit moment minder omzet dan de huur die de winkeleigenaren moeten betalen. Een enkele keer heeft dat te maken met illegale praktijken, maar veel ondernemers lopen ook gewoon op hun tandvlees. Dat is geen duurzame situatie. Om het doel van een sterke gemengde winkelstraat te bereiken, moet je grip krijgen op wie zich vestigt in de vele leegstaande winkelpanden. En dat is erg lastig. Uiteindelijk is dat het terrein van makelaars, die zonder lokale betrokkenheid alleen maar sturen op financiële inkomsten op korte termijn. Een duurzame transformatie van de winkelstraat kan wel vijf tot tien jaar duren. Binnen dit proces kun je vier duidelijke fasen definiëren: ontzetting, bestendiging, verduurzaming en professionalisering.

Ontzetting en bestendiging
Na de moord op de juwelier raakte de buurt in een staat van ontzetting. Buurtbewoners kwamen tot het inzicht dat hun straat steeds verder achteruit ging, maar dat ze er zelf ook niets kochten. Verontruste bewoners – met een professionele achtergrond in advies, marketing en beheer – besloten tot de oprichting van bewonersinitiatief Ik Geef om de Jan Eef. Later volgde de winkelstraatvereniging, waar zowel bewoners als winkeliers lid van konden worden. Ze organiseerden evenementen om buurtbewoners meer tijd en geld in hun eigen winkelstraat te laten besteden. De stadsdeelvoorzitter schaarde zich vierkant achter het initiatief en het stadsdeel financierde de kosten van de allereerste Ik Geef om de Jan Eef dag in november 2010. Het stadsdeel droeg ook bij aan de periode van bestendiging die daarop volgde en waarin volop evenementen, experimenten, lunchconcerten en festivals werden georganiseerd door een team van zo’n vijf parttimers.

Verduurzaming en professionalisering
Sinds eind 2011 zoekt de vereniging naar duurzamere financieringsbronnen en daarom hebben de niet-deelnemers onder meer een Bedrijven Investerings Zone (BIZ) opgericht. De meerderheid van de winkelondernemers stemden er mee in dat alle ondernemers jaarlijks verplicht €200 bijdragen aan de BIZ vereniging. Hierdoor heeft de winkelstraatvereniging een lokaal fonds dat dezelfde doelen heeft, en over een budget van bijna €30.000 beschikt. Maar ook subsidies blijven nodig. Stichting DOEN en ministeries dragen bij om de organisatie van te kunnen bekostigen. Het gekozen model, waarin 35 lokale zzp-ers zich tegen maatschappelijk tarief ingezet hebben voor hun eigen buurt, had in 2013 een zeer hoog rendement. Uiteindelijk wil de vereniging onafhankelijk worden van subsidies. De oprichting van de BIZ is een eerste stap, maar ze richt haar pijlen ook op de waardeontwikkeling van het vastgoed. Het bureau Urban Connectors voert op dit moment een onderzoek uit naar de waardestijging van het vastgoed in de buurt onder invloed van het proces. De eerste resultaten zijn hier te vinden. Uiteindelijk werkt de vereniging toe naar een situatie waarin ze assets – vastgoedrechten – bezit waaruit bijvoorbeeld huur ontvangen kan worden en waarmee projectleiders kunnen worden betaald om activiteiten in de buurt te organiseren.

Sleutel 1: ondernemer én burger
Een belangrijke sleutel voor economische duurzaamheid schuilt in de mensen die het proces trekken. De Winkelstraatverenging en de organisatie Ik Geef om de Jan Eef worden geleid door ondernemers, die tegelijkertijd buurtbewoners zijn. Die lokale binding en grote betrokkenheid zorgen ervoor dat dit proces veel goedkoper is dan als de gemeente het zou doen. Volgens de inschatting van de vereniging worden met deze betrokkenheid 30% van de kosten bespaard.

Sleutel 2: de nieuwe ambtenaar
Vier jaar na de start van het initiatief zijn er veel sociale effecten zichtbaar van de inspanningen van de winkeliersvereniging. De subjectieve veiligheidsbeleving is toegenomen, er is meer contact tussen bewoners onderling en de reputatie van het gebied is verbeterd. Een cruciale rol hebben daarbij individuele ambtenaren binnen de gemeente, die deze nieuwe manier van werken omarmen en in hun eigen organisatie een plek proberen te geven.

Beter en leuker
Inmiddels doen bewoners weer vaker boodschappen in de buurt en begint het winkelaanbod langzamerhand te veranderen naar een situatie die beter bij de buurt past, en die economisch toekomst heeft. ‘De buurt is veel leuker en beter geworden’, dat bevestigen ook de passanten in het gebied.’
jeroenjonkerszw.jpg

Jeroen Jonkers

Jeroen Jonkers noemt zichzelf de ‘primus inter pares’ van winkelstraatvereniging Jan Eef. Daarnaast is hij actief op tal van andere plekken. Met zijn bedrijf Oiaconomics, als Winkelstraatdokter en als directeur van stichting Tijdelijk Vastgoed. Jonkers achtergrond ligt in de wijk en vooral de wijkeconomie. Hij werkte voor stadsdelen, als gebiedsmanager, maar ook voor een woningcorporatie en een organisatieadviesbureau. Maar steeds vanuit de gedachte dat de economie een belangrijke meerwaarde heeft voor de wijk.

project

Ik geef om de Jan Eef

website

http://www.oiaconomics.nl

social media