Auteur van je eigen leven

Joost Beunderman was hoofdauteur van het ‘Compendium for the Civic Economy’ (2011), een verzameling van 25 internationale voorbeelden die laten zien hoe nieuwe manieren van (samen)werken kunnen leiden tot lokale innovatie en een andere, meer duurzame economie. Daarnaast leidt Joost een reeks van onderzoeks-, stedenbouwkundige en wijkvernieuwingsprojecten in Engeland en is ook in Nederland actief op dit gebied.

Persoonlijke aanleiding/drijfveer

‘Eén van mijn drijfveren is die van de, laten we zeggen, ‘ontevreden’ sociaal-geograaf die altijd op zoek is geweest naar nieuwe gereedschappen op de randen van zijn oorspronkelijke vakgebied. Dat wil zeggen, nieuwe methoden om onderzoek te doen en interventies te plegen om de snel veranderende werkelijkheid beter te kunnen begrijpen en om de voor mij urgente maatschappelijke vragen tegemoet te kunnen treden. ‘Ontevreden’ klinkt misschien flauw, maar het is, hopelijk, een productieve modus: natuurlijk staan we op de schouders van reuzen - bestaande kennis en kunde - maar we kunnen, denk ik, nooit voldaan zijn met de begrippenkaders die we hebben, zeker met de vraagstukken die we om ons heen zien. Een falend economisch ontwikkelingsmodel, de zwakte van bestaande instituties, het afkalven van het publieke domein, de structurele uitsluiting van sociaal-economische groepen en de plekken waar ze wonen, de complexe verwachtingen rondom burger-zelforganisatie.
Ik keek altijd al graag over de grenzen van wat mij werd verteld dat het speelveld van de geografie was. Dat zit in mij als persoon, en ik vond daarbij een match met het Londense ontwerp- en strategiebureau 00:/ dat in 2005 begonnen is vanuit een diepe ontevredenheid ten aanzien van de heersende praktijk in architectuur en stedelijke vernieuwing.

Diep in het DNA van ons bureau zit het altijd weer zoeken naar nieuwe interventiepunten, gereedschappen, benaderingen; ‘iets bouwen’ was voor ons altijd slechts één van de oplossingen voor de vragen die op ons pad komen, of die we onszelf stellen. Een kritische vorm van ‘emergence’ – projecten steeds weer opnieuw laten groeien vanuit zowel de macro- als microcontext – is wat we doen. We opereren als ‘lean start-up’ zoals Eric Ries het noemt: een organisatie die in radicaal veranderende omstandigheden iets nieuws probeert op te bouwen door het maken van hypotheses over hoe de context zal reageren op interventies. Trial en error dus. Dat is heel uitdagend: we vertrouwen zelden op routines. Het evidente voordeel is dat ‘de crisis’ daardoor niet als een verassing kwam waar we ons aan moesten aanpassen: het bevestigde ons in onze zoektocht naar alternatieven.

Deze manier van werken beantwoordt zowel aan mijn empirisch gedreven geografeninstinct als aan mijn drang tot actie rondom de thema’s waar ik het meeste om geef: sociale rechtvaardigheid, het publieke domein en de staat van het milieu. De vraag is steeds: welk model van verandering hanteren we om tot betere uitkomsten te komen? Wat is de ‘theory of change’? Hoe testen we of onze aannames over productieve interventies ook kloppen? Bijvoorbeeld: we zien nu veel projecten gebaseerd op tijdelijkheid – een ontzettende rijkdom aan nieuwe energie die we op plekken projecteren, met echte kans om op lange termijn anders te blijven werken. Maar deze ‘in de tussentijd’ benadering is slechts een tactiek: een middel, niet een doel. Zijn we kritisch genoeg in hoe we middel en doel blijven koppelen? De precisie over wat we willen wat dit alles allemaal oplevert ontbreekt te vaak in het debat. Ik zeg wel eens voor de grap dat wat architecten en architectachtigen onderscheidt van andere beroepen (denk aan chemici, de rechtspraak, etcetera) is dat ze wegkomen met mooie verhalen op een manier die andere professies nooit zouden tolereren als cultuur binnen hun vak. Heel onaardig en oneerlijk en onwaar natuurlijk, maar juist in deze tijd is scherpte in hypotheses stellen en kijken hoe het in de praktijk uitwerkt heel belangrijk. Nu praat ik uiteindelijk dus toch weer als een geograaf.’

Persoonlijke ambitie

‘Veel van mijn werk is uiteindelijk gericht op het creëren van situaties waarbinnen we echt recht doen aan het ideaal dat de mens auteur kan zijn van zijn of haar eigen leven, waar sommige van mijn theoretische helden zoals Lefebvre, De Certeau, Amartya Sen en Elinor Ostrom, die vorig jaar overleed, naar zochten. Hoe creëren we positieve vrijheden – of het nou gaat om gezonde grond voor ondernemerschap, het op nieuwe manieren delen van voorzieningen en alledaagse eigendommen middelen, nieuwe vormen van zelforganisatie. We weten hoe organisaties, sociale verhoudingen en zo meer zowel het beste als het slechtste uit de mensen kunnen halen. Hoe bereiken we dat laatste? En hoe doen we dat op een manier die zowel het individuele als het collectieve domein versterkt?'

Opleiding

‘Ik studeerde sociale geografie in Utrecht, met daarbij economische geografie en stadsgeografie. Verder heb ik een tijd aan de University of California in Berkeley gestudeerd en aan de London School of Economics het Cities Programme (City Design en Social Science) gedaan. Ik ben nog steeds binnen die bandbreedtes, in de meest ruime zin, bezig.’

Persoonlijk netwerk

Indy Johar - Hij is één van de twee oprichters van 00:/ en één van de meest kritische en originele systeemdenkers die ik ken, maar ook iemand die uit de enormiteit van de veranderende context heel scherp een reeks interventiepunten kan formuleren, en daarin heel ondernemend is. Mijn werk bij 00:/ krijgt vorm in nauwe samenwerking met hem, en hij zet in sterke mate de toon voor het hele bureau.

Tessy Britton van het kleine bureau ‘Social Spaces’, en één van de drijvende krachten achter de ‘Community Lovers Guides’-boekserie die ook in Nederland storm loopt. Zij is in staat om hele goede settings te creëren om groepen bij elkaar te brengen, waarbinnen andere manieren van doen en denken worden gegenereerd - waarbij ze ook ‘gevestigde spelers’ zoals gemeentes meekrijgt. Door haar manier van opereren lukt het haar het verzet tegen verandering weg te nemen. Dat berust voor een groot deel op generositeit en een speelse, maar scherpe, manier van gevestigde patronen doorbreken, beter gebruik maken van bestaande middelen en het breed inzetten van creativiteit. Veel van haar projecten creëren een tijdelijke microkosmos, waarbinnen waarden en logica van een andere praktijk letterlijk voelbaar worden – wat enorme overtuigingskracht genereert.

Amartya Sen Zijn werk over ‘capabilities’ (positieve vrijheden) is een enorme kracht op de achtergrond in ons werk. Het is natuurlijk riskant om andere inspiratiebronnen zoals Umair Haque (blogger en schrijver van The New Capitalist Manifesto), of Jeanne van Heeswijk (kunstenaar en ondermeer drijvende kracht achter Freehouse in Rotterdam en 2Up2Down in Liverpool) of Richard Sennett op één lijn te stellen met iemand anders, maar op hun eigen manier zijn ze allemaal bezig met de zoektocht naar projecten en structuren die dat soort positieve vrijheden genereren op micro of macro schaal. Dus als ik me tot drie moet beperken dan mag Amartya Sen de paraplurol innemen.’

Persoonlijke referenties

‘Ten eerste alle coöperatieve duurzame energiebedrijven die je nu in NL steeds meer ziet ontstaan. Omdat ze enerzijds natuurlijk bijdragen aan de oplossing van één van de meest urgente duurzaamheidsvraagstukken en omdat ze anderzijds een ‘nieuw’ democratisch economisch systeem representeren (‘coops’ zijn natuurlijk niet nieuw maar wel bezig met overal herontdekt te worden) dat vaak heel lokaal duurzame waarde genereert en het betere uit mensen naar voren haalt, op heel verschillende manieren. Coöperaties bieden mensen democratisch eigenaarschap en de daaraan verbonden rechten en verantwoordelijkheden en zijn zo dus veel meer dan alleen een ‘technological fix’ voor duurzaamheid.

Ten tweede alle Fablabs. Dat is eigenlijk de nieuwe bibliotheek van de 21ste eeuw: de democratisering van technologie, gezonde grond voor zelfproductie, maar ook voor start-ups en om de passie van studenten en hobbyisten of de tech-dromen van schoolkinderen te doen ontbranden. Een gedeelde infrastructuur die kennis, middelen en praktijk aan elkaar koppelt.

En als derde noem ik Granny’s Finest. Een Rotterdamse stichting die jonge modeontwerpers koppelt aan breiende ouderen: creëert waardevolle producten en in potentie enorme sociale veerkracht door ouderen uit hun isolement te helpen, ze de kans te geven hun kennis en kunde te delen, trots te zijn op wat ze maken. Het is nog een heel pril project, en ik moet me er nog verder in verdiepen, maar die combinatie van preventieve investering (het vermijden van toekomstige kosten door ouderen nu in hun kracht te versterken) en economische waardecreatie (de sjaals zijn geweldig!) lijkt me een schot in de roos.

Al deze projecten zijn voorbeelden van platforms die mensen en plekken veerkrachtiger maken, en ‘productiever’. Niet in enge economische zin, maar in brede zin. Het zijn allemaal recente projecten waarvan het succes op langere termijn nog moet blijken. Maar op een moment als dit is dat vaak onvermijdelijk: we zijn allemaal aan het uitproberen. Alle drie raken ze de kern waar het me om gaat: ze maken nieuwe vormen van onafhankelijkheid en wederzijdse verbanden mogelijk op individueel of collectief niveau, waardoor mensen meer auteur van hun eigen leven kunnen zijn in plaats van afhankelijk te zijn van een afstandelijke staat of puur commerciële markt.’

Nederland next

‘Ik hoop dat we dan een stap hebben kunnen zetten in de groei van de coöperatieve economie – op het gebied van energie, zorg en voedsel natuurlijk, maar ook veel verder. Ik ben benieuwd waar de grenzen aan de coöperatieve economie liggen want vooralsnog hebben we die nog lang niet in zicht. En dat dat substantieel onderdeel vormt van onze economie, en dat we daarbij de zowel de sterkeren als de sociaal zwakkere hebben kunnen insluiten. Dat dit niet iets is dat gemakzuchtig ‘in plaats van’ de overheid wordt geponeerd, maar in productieve, democratische relatie blijft. Zodat we echt begrijpen hoe we sociale kosten kunnen reduceren of vermijden in plaats van koud het publieke domein doen afkalven.’

smart funding

CAR_joost_beunderman.jpeg

Joost Beunderman

Joost Beunderman woont en werkt sinds 2003 in Londen. Hij werkt sinds 2008 bij het Londense ontwerp- en strategiebureau 00:/ [zero zero], vanaf 2012 als één van de directeurs. Het bureau richtte in 2010 Hub Westminster op, en is daarnaast eigenaar van de allereerste Hub, opgericht in 2004 in Islington (Londen). Joost studeerde af als Stadsgeograaf aan de Universiteit Utrecht en deed een MSc City Design & Social Science aan de London School of Economics. Van 2005 tot 2008 was hij onderzoeker bij de Britse beleidsdenktank Demos en ook werkte hij met Urhahn Urban Design in Amsterdam en Londen. Hij schreef mee aan de Urhahn-publicatie ‘De Spontane Stad’ (2010) en is betrokken bij een reeks projecten die dit gedachtegoed in Nederland verder in de praktijk kunnen brengen.

project

Hub Westminster en Hub Islingston

interview

Auteur van je eigen leven

website

http://www.architecture00.net

netwerk

Tessy Britton Indy Johar Amartya Sen

social media

Joost Beunderman op twitter

joostbeunderman@joostbeunderman18 Sep

RT @williamnhutton: Norgrove v. Johnson. The dull expert, custodian of truth, versus the playground bully and liar. Let's come out for truth - in our millions

joostbeunderman@joostbeunderman08 Sep

RT @hubislington: Join the @economyofhours #weekender 9/10th Sept, and explore your business idea (for free!). Details: https://t.co/EXWYhZMI1z

joostbeunderman@joostbeunderman08 Sep

RT @hubislington: Our friends @HubBrixton are looking for a #communitydevelopment manager to join the team! For details and to apply: https://t.co/5jHMPPUfOT

joostbeunderman@joostbeunderman22 Aug

RT @DarkMatter_Labs: Creating the conditions for systems change download full report at https://t.co/MKzCUKuiVO… https://t.co/YbbDM65zXK

joostbeunderman@joostbeunderman21 Aug

RT @indy_johar: #BuildingImpactMovements brings together the last few yrs of thinking & doing @greatplaceNCZ Download full report a… https://t.co/DhrlyPhXKk

joostbeunderman@joostbeunderman25 May

RT @Fairphone: Amazing talk by @joostbeunderman : supply chain transparency is essential for achieving holistic system change towa… https://t.co/lZKn1c6LUS

joostbeunderman@joostbeunderman15 May

RT @anne_knol: Rara waar moet je voor de bak in: A) suiker morsen op een trap B) olie lekken & klimaat om zeep helpen @Shellhttps://t.co/7tf7rMiJyx

joostbeunderman@joostbeunderman15 May

RT @jamescrabtree: "‘New York & London were designed by men who didn’t do childcare, and it shows" @KuperSimon vg on the silent crisis… https://t.co/TUfTIuLSoD