/files/pro/i_0039/00_Paul_van_bussel_Cortinghborg.jpg

Studententoren Cortinghborg

Jongerenhuisvesting kan synoniem zijn met aantrekkelijke bouw, een meerwaarde voor de omgeving en een sluitende exploitatie. De dragende gevel en de vorm van een negenhoek geven Studententoren Cortinghborg qua indeling, flexibiliteit, (toekomstig) gebruik en exploitatie vele mogelijkheden. Kwaliteit doet stedenbouwkundige en juridische randvoorwaarden veranderen.

Andere initiatiefnemer

‘Het plan voor de studententoren Cortinghborg kent vele vaders. Ten eerste is dit de gemeente Groningen, die met de manifestatie BOUWJONG! het initiatief heeft genomen om voor 2015 zo’n 4.500 kwalitatief aantrekkelijke wooneenheden voor studenten en jongeren te stimuleren. Ten tweede is dit Marlies Rohmer, die als inspirator van BOUWJONG! is aangetrokken en, in samenwerking met de TU Delft, een inspiratieboek heeft samengesteld, waar vervolgens voor ruim twintig locaties plannen zijn gemaakt. Ten derde is dit Woningcorporatie De Huismeesters, die naar aanleiding van het inspiratieboek een besloten prijsvraag heeft uitgeschreven voor de locatie De Hoogte. Deze prijsvraag is gewonnen door pvanb architecten, mede omdat wij het initiatief hebben genomen om vanaf het begin een team met een breed scala aan professionals samen te stellen, waardoor we een goed doordacht ontwerp konden maken waarvoor zelfs een begroting is gemaakt. De Huismeesters is in een vergaande fase van besluitvorming gekomen, maar heeft eind 2012 ten gevolge van het regeringsbeleid moeten besluiten het nieuwbouwproject voor zo’n tweehonderd studenten- en jongereneenheden stop te zetten.’

Andere overheid

‘De gemeente Groningen heeft een indrukwekkende traditie opgebouwd als het gaat om het stimuleren van stedenbouw en architectuur. In navolging van recente manifestaties als Intense stad en Intense stedenbouw is dit de manifestatie BOUWJONG! Met deze manifestatie heeft de gemeente Groningen, die zich profileert als City of Talent, grootschalige en kwalitatief goede huisvesting voor studenten en jongeren in de stad willen stimuleren. In samenwerking met de Groningse woningcorporaties, Rijksuniversiteit Groningen, Hanzehogeschool en projectontwikkelaars zijn in vier zones in de stad en op enkele locaties daarbuiten verkenningen verricht. Daarnaast zijn een reizende tentoonstelling, gesprekken met de doelgroep, een debat onder leiding van inspirator Marlies Rohmer en workshops georganiseerd. Tevens heeft de gemeente Groningen kaders voor participatie met omwonenden ontwikkeld.’

Ander gebruik

‘Dankzij twee bijzondere ontwerpkeuzes zal de studententoren flexibel te gebruiken zijn. Ten eerste bestaat de constructie uit een dragende gevel, die door middel van vloerdelen verbonden is met de stijve kern. De vloerdelen zijn hierdoor weglaatbaar, al naar gelang gewenst gebruik en indeling, en de plattegronden zijn vrij indeelbaar. Ten tweede is gekozen voor de vorm een negenhoek, in plaats van het oorspronkelijke rechthoekige grondvlak. Hierdoor ontstaat een gunstige verhouding tussen geveloppervlak en vloeroppervlak. Daarnaast zorgt deze vorm ervoor dat de hoeveelheid geluidsarme gevel die naar de ringweg toe gemaakt moet worden veel kleiner is. En tenslotte zorgt de vorm voor een bijzondere, makkelijk indeelbare woningvorm met veel lichtinval en een weids uitzicht over de omgeving. Een bijzondere kwaliteit is de verticale ‘straat’ van geschakelde ruimtes met collectieve voorzieningen, die als een helix door het hele gebouw heen loopt en van buitenaf zichtbaar is. De bewoners beheren zelf deze ruimtes en kunnen er een eigen invulling aan geven. De ruimtes kunnen ook verhuurd worden aan externe partijen. De onderste drie verdiepingen zijn ruimtelijk opengewerkt tot een openbaar toegankelijk marktplein. Hier kunnen (door studenten) commerciële voorzieningen worden gerund, die voor de buurt aantrekkelijk zijn.’

Andere ruimtelijke ordening

‘Het bijzondere van het ontwerpproces is geweest dat De Huismeesters, de gemeente Groningen en inspirator Marlies Rohmer sparring partners gebleven zijn. Deze wisselwerking ging zo ver dat toen wij na grondige analyses tot de conclusie kwamen dat het ontwerp zou moeten vragen om aanpassing van de stedenbouwkundige randvoorwaarden en het bestemmingsplan, hier volle medewerking aan gegeven is. Het bewijst voor ons dat werken in een hecht teamverband en een gedeeld begrip van wat kwaliteit op een specifieke locatie en voor een specifiek gebruik nodig heeft, tot het beste resultaat leidt. Denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen opleggen, zit in het dna van Groningse partijen.’

Ander ontwerp

‘Wij stellen het ontwerp zo lang mogelijk uit en benutten zoveel mogelijk tijd aan studie, aan schetsen, aan het opzoeken van mogelijkheden. Bij de studententoren Cortinghborg leidde dit zelfs op een gegeven moment, ondanks de hechte samenwerking, tot de vraag wanneer wij nou eens een ontwerp op tafel zouden leggen.’

Andere kennis

‘Voor de studententoren Cortinghborg hebben wij in een team van zo’n vijftien professionals gewerkt. In deze voortdurende wisselwerking zijn innovatieve oplossingen gevonden voor de geluidsproblematiek, het grote accommodatievermogen, de vele bouwvoorschriften en eisen vanuit veiligheid. Mede hierdoor is tegelijkertijd aan kostenbeheersing gedaan. Uiteraard hebben wij, in gesprek met de beoogde doelgroepen, nagedacht over het functioneren van het gebouw.’

Andere samenwerking

‘Door in een team zo intensief samen te werken zoals gedaan is met de studententoren en gedurende dit proces tegelijkertijd open te blijven staan voor reacties van derden, komen ongekende oplossingen naar boven. Het geeft ons inzicht in de mogelijkheden van disciplines die wij minder goed beheersen. Opnieuw geldt hiervoor dat een observerende houding tot wezenlijke vernieuwing van processen, ontwerpen en techniek leidt.’

Andere opgave

‘Krimp, in demografisch en economisch opzicht, is geen nieuw verschijnsel. Ook zijn al vele (ontwerp)oplossingen verkend en deels toegepast. Maar wat ik nog te weinig zie zijn samenwerkingsverbanden tussen corporaties, zorginstellingen, zorgverzekeraars en ontwerpers, die integrale visies op dorpen ontwikkelen waardoor men zelfstandig langer kan blijven wonen. Dit biedt zoveel kansen en heeft geleid tot de oprichting van Ploegid3.'

krimp

GUI_Paul_van_bussel_profielfoto_jpg.jpg

Paul van Bussel

Paul van Bussel (Winschoten, 1964) heeft HTS bouwkunde gestudeerd in Zwolle en is cum laude geslaagd voor architectonische vormgeving en interieurontwerp aan de Kunstacademie Groningen. Hij is zestien jaar werkzaam geweest bij De Zwarte Hond, waaronder als partner en directielid. Sinds 2005 is hij architect/directeur van pvanb architecten, vanaf 2011 samen met Emiel Noordhuis, en in 2009 richtte hij met Nicole Lagarde Studio Bundel op. Van Bussel is ook bestuurslid van het Wildverband, initiatiefnemer en lid van de discussiegroep van architecten in Groningen ‘De onderste steen’, voorzitter van de BNA kring Groningen, docent aan de Academie van de Bouwkunst, lid van de welstandscommissie van de stad Groningen, medeoprichter van Ploegid3 en was in 2009 mentor in het kader van Nederlandwordtanders. En dan nog stelt hij zichzelf elke dag de vraag: hoe kan het anders?

project

Studententoren Cortinghborg

interview

Kan het niet anders?

blogs

De oplossingGa uit van wat je al hebt!

website