Business developer

Tjeerd Haccou noemt zichzelf liever ‘business developer’ of conceptontwikkelaar dan architect. Volgens hem hebben architecten in het verleden hun rol steeds verder laten uitkleden. Het is tijd voor meer eigen initiatief en een veel ondernemendere houding. Samen met zijn collega’s Sascha Glasl en Marthijn Pool vormt hij het bureau Space&Matter. Het jonge, internationale bureau reageert niet op gestelde vragen, maar creëert eigen opgaven. En omdat voor niets de zon op gaat, bedenken ze daar slimme businessmodellen voor.

Persoonlijke aanleiding/drijfveer

‘Bij het nadenken over een naam voor het nieuwe bureau viel ‘architects’ eigenlijk direct af. Die term is gekleurd, en verwijst naar de gemarginaliseerde positie waarin de architect de laatste decennia is terecht gekomen. Vandaar het bredere begrip ‘Space’. Op een kavelmarkt in Almere zag ik een goede illustratie van de huidige positie van de architect. Aan de ene kant van het terrein stonden de catalogusbouwers, aan de andere kant de architecten. Bij de catalogusbouwers stond het vol met mensen, die helder werden voorgelicht over wat er mogelijk is, wat het huis kost en hoe lang het duurt om te bouwen. Bij de architecten waren alleen mooie plaatjes te zien, meer informatie konden ze niet geven. Daar was dan ook bijna geen belangstelling voor. Dat moet volgens mij anders kunnen. Met die gedachte zijn we dan ook het WeBuildHomes project begonnen.

Het tweede woord is ‘Matter’ – materie, maar verwijst ook naar matters – kwesties. Ik vind het erg belangrijk dat ons werk relevant is voor het sociaal maatschappelijke debat. Er is genoeg dat beter kan in deze maatschappij, en daar wil ik aan bijdragen. Aanvankelijk was ik sceptisch over de rol van het ontwerp daarbij, maar daarvan ben ik teruggekomen. Ontwerp is wel degelijk belangrijk, maar het is volgend. Het project in de Wijdewormer (uit 2009), wat de aanleiding is voor het ontstaan van Space&Matter, is een voorbeeld van een ruimtelijke oplossing voor een maatschappelijke kwestie. 2.000 Hectare in het gebied zou worden getransformeerd tot waterbuffer. Een strop voor de boeren. Met de oplossing om boeren ontwikkelrechten te geven voor CO2 neutrale drijvende woningen in ruil voor hun ondergelopen land, sneed het mes aan vele kanten. De boeren kunnen op een andere manier hun geld verdienen, de traditionele ontwikkelaarsplannen aan de rand van de steden worden voorkomen en het landschap minder aangetast. ‘

Persoonlijke ambitie

‘Mijn persoonlijke ambitie valt grotendeels samen met die van het bureau, ik vind het lastig om dat uit elkaar te halen. Als bureau willen we investeren in ontwikkelingen, waarvan we denken dat die op den duur tot een product kunnen leiden. We zijn nu bijvoorbeeld al bezig met initiatieven op het gebied van sport, een plan voor het onderbrengen van hotelkamers in leegstaande brugwachtershuisjes en het WeBuildHomes project. We werken dus niet uurtje-factuurtje, maar nemen zelf het initiatief. De aanleiding hiervoor kan van alles zijn, maar het moet wel dicht bij onze eigen fascinatie liggen. Vrijblijvend onderzoek zit er voor ons niet bij, uiteindelijk moet het leiden tot een product dat inkomsten genereert. In het geval van WeBuildHomes krijgen we bijvoorbeeld een bedrag voor iedere woning die wordt verkocht. Deze conceptuele benadering past heel erg bij mijzelf, op het kruisvlak tussen onderzoek, ontwerp en business-development. Het geheim: je moet groter willen denken en vooral durven doen, anders heeft het geen waarde.’

Opgave

‘Het einddoel is altijd architectuur. Mooie dingen maken. Om dat te bereiken kiezen we graag onze eigen gekozen routes. Geen gangbare acquisitiegesprekken voeren en wachten tot er iets uitkomt, maar zelf de opgave creëren. Helaas duurt het hierdoor overigens veel langer voordat je daadwerkelijk kunt beginnen met ontwerpen. Twee van de tags wil ik graag uitlichten. Aan mobiliteit wordt door overheden ontzettend veel geld uitgegeven. Triljarden, als je het op Europese schaal bekijkt. Vaak worden bij deze opgaven alleen technische ontwerpers betrokken en nauwelijks andere disciplines, zoals ruimtelijke ontwerpers of sociologen. Hier liggen juist kansen en de investeringsruimte die in de ruimtelijke sector op dit moment ontbreekt. We werken samen met het European Infrastructure Laboratory (www.eufralab.eu) om meer kennis op dit vlak te ontwikkelen.
Ten tweede Social Design: in een aantal projecten werken we samen met een socioloog om onze ideeën over sociale structuren en collectiviteit te toetsen. Dit zijn uiterst belangrijke thema’s in de maatschappij van dit moment.’

Opleiding

‘In de afgelopen decennia telden de architecten niet mee in de vastgoedwereld. De ontwikkelaar bepaalt wat er komt, de architect mag de bakstenen uitzoeken; zo was de verhouding in veel gevallen gegroeid. Op de TU Delft, waar ik ben opgeleid, was deze werkelijkheid niet doorgedrongen. Aansluiting tussen de universitaire wereld en de echte was er nauwelijks. De opleidingen hebben de architecten te weinig handvatten gegeven om het tij te keren, of om op een creatieve manier je eigen rol te vinden in een wereld die niet op je zit te wachten. Een training in ondernemerschap had daarbij kunnen helpen. Ook op een academische opleiding als een TU mag het soms wel wat praktischer. Overigens praten we wel over het herdefiniëren van de rol van de architect, maar soms bekruipt me het idee dat het gesprek maar door een heel beperkt aantal mensen wordt gevoerd. Bij de BNA zijn nog steeds 9000 architecten ingeschreven. Geldt deze discussie ook voor hen, of is het echt een Randstad discussie?’

Persoonlijk netwerk

‘Het is opmerkelijk dat veel van mijn generatie/studiegenoten ook eigen bureaus zijn gestart die het goed doen in deze tijd. Zoals XML, SUMOffice en Denieuwegeneratie. Omdat wij elkaar al vanuit Delft kennen is dit eigenlijk mijn primaire netwerk. Daarnaast is er naar mijn idee wel sprake van een netwerk van 'jonge bureaus', iedereen kent elkaar wel van het een of het ander. Wij proberen binnen onze projecten zoals WeBuildHomes ook vaak andere bureaus te betrekken.

Daarnaast noem ik nog een aantal andere mensen:
Huib Hacccou. Mijn vader, voor mij erg belangrijk. Hij is een echte netwerker. Met teams van experts vliegt hij overal ter wereld naar steden die met een ruimtelijke vraag zitten. Door zijn ervaringen in dit ‘International Intervision Institute’ houdt hij mij op de hoogte van wat er wereldwijd gebeurt op het vlak van ruimtelijke ordening en wat de urgenties zijn. Nu is hij met het CUPA project (Cooperative Urban Planning Approaches) vooral in Oost-Europa aan het werk. Hier kan op het gebied van ruimte en planning nog heel wat verbeterd worden.

Jan Willem Petersen van Special Operations (SO.EU) is een oud-collega van One Architecture. Hij heeft een bureau in ruimtelijke strategie en ontwerp en kiest in zijn projecten een sterk politieke inslag. Zo onderzoekt hij op dit moment de rol van Hezbollah in de stedelijke ontwikkeling in Libanon. Met die politieke kennis en ervaring vult hij ons aan, we werken dan ook regelmatig samen.

Luke Bruins van Red Concepts is de eerste opdrachtgever van Space&Matter en inmiddels doen we regelmatig projecten samen. We zijn als bureau bij onze – op dat moment nog potentiële - klant ingetrokken. Red Concepts had een advertentie geplaatst waarin ze kantoorruimte aanboden. We hadden natuurlijk ook met collega creatievelingen in een broedplaats kunnen gaan zitten, maar besloten deze kans te pakken. En dat heeft veel opgeleverd. Ik ga steeds meer begrijpen van de ontwikkelaarwereld en ik zie ons bureau langzaam verbreden en opschuiven van architect naar conceptontwikkelaar en ‘business-developer.’

Persoonlijke referenties

'www.kickstarter.com: een crowdfunding platform voor creatieve projecten. Hier kunnen mensen creatieve start-ups helpen bij het realiseren van een project. Ik vind dit een erg mooi principe. Vaak heb je een steuntje in de rug nodig om van een idee een product te maken. Het leuke van kickstarter is dat je als starter geen geld van je financiers leent, maar dat je zelf kan bepalen hoe je hen terugbetaald. Dit kan zijn met een vermelding op een website, een T-shirt of een bijzondere editie van het product dat je wil gaan verkopen. In principe kun je dus al met de verkoop beginnen voordat je product bestaat. In tijden van crisis is het erg belangrijk dat er platforms zijn waarop vele kleine giften tot grote dingen kunnen leiden.

Omdat veel van onze stagiaires uit het buitenland komen, brengen zij vaak verrassende referenties het kantoor binnen. Zo krijg je als bureau ook een goed beeld van wat er buiten onze landsgrenzen gebeurt op het gebied van architectuur. Met name bureaus in onze buurlanden vind ik interessant. Een aantal Vlaamse architectenbureaus (51n4e, office, de Vylder, Vinck en Tailleu) inspireren door de sobere en soms monumentale ontwerpstijl die zij hanteren. Aan veel van hun werk kun je aflezen dat de Belgische markt voor architectuur compleet verschilt van de Nederlandse. Bij ons is architectuur naar mijn idee vaak te 'gelikt', terwijl het in België echt ruig kan zijn. Ook in Engeland is een aantal kleine bureaus, zoals dat van David Kohn, die erg bijzondere en authentieke projecten maken.’

Nederland next

‘Hoe de toekomst er precies uitziet, is steeds lastiger te voorspellen. Dat doet er misschien ook niet toe. Wat ik wel belangrijk vind, is dat de overheid – landelijk en lokaal – een andere rol zal moeten gaan spelen. Veel overheden zeggen nu al dat ze faciliterend willen zijn, maar in de praktijk werkt dat nog niet zo. Volgens mij zou een overheid ondernemerschap moeten belonen, vooral wanneer die ook een maatschappelijk doel dient. Nu worden initiatieven nog te vaak in de kiem gesmoord vanwege regelgeving of vanwege veeleisende aanbestedingen. Als een gemeente faciliterend wil zijn, moeten ze volgens mij vooral ruimte bieden aan ondernemers met goede ideeën.’

natuur tijdelijke openbare ruimte

RUT_profielfoto_tjeerd_haccou.jpg

Tjeerd Haccou

Tjeerd Haccou (Leiderdorp, 1978) is één van de drie oprichters van Space&Matter. Na het winnen van de Droom.NH prijsvraag richtte hij dit bureau in 2008 op, samen met Sascha Glasl en Marthijn Pool. Space&Matter combineert architectuur en stedenbouw met conceptontwikkeling en business development. Het bedrijf deelt een onderkomen met Red Concepts en verhuisde recent van de NDSM Werf naar de Amsterdamse binnenstad. Haccou is ook deelnemer aan het stedelijke intervisie netwerk MilutNET en het International Intervision Institute (III).

project

WeBuildHomes

interview

Business developer

website

http://www.spaceandmatter.nl

netwerk

Sascha Glasl Luke Bruins Jan Willem Petersen Huib Hacccou

social media