/files/nws/i_0046/raamweg47_hallard.jpg

Betekenisvol herbestemmen

Else_klein.jpg
Else Wissink 03 Sep '13

Herbestemmen. Wat ooit nog bijna een modeverschijnsel leek, met talloze hippe restaurants die opdoken in leegstaand cultureel erfgoed, is nu één van de grootste serieuze thema’s in de architectuur. En terecht.

Door de grote leegstand is het geven van nieuwe bestemmingen aan bestaande gebouwen, of zelfs hele terreinen, niet langer een fraaie oplossing voor het behoud van ons culturele erfgoed maar een pure noodzaak geworden. Herbestemmen moet, willen we niet alleen onze culturele maar ook maatschappelijke waarden behouden en onze grondstoffen koesteren.

Was vroeger de kerk het trefpunt van de wijk, nu kan dit zelfde gebouw, getransformeerd tot boekenhandel of dokterspost, op een nieuwe manier een sociaal trefpunt worden in de buurt en tegelijkertijd de vertrouwde stedenbouwkundige landmark blijven. Inmiddels zijn er al tal van aansprekende voorbeelden te vinden van gebouwen die gered zijn van de sloophamer, vaak door omwonenden zelf geïnitieerd. (Zie bijvoorbeeld de website van het H-team).

Naast het religieus erfgoed zijn er natuurlijk ook de fabrieken, postkantoren, watertorens en zo meer. Het agrarische erfgoed, de jonge kantoormonumenten uit de jaren zestig en de leegstaande rijksgebouwen. Momenteel is de overheid bezig om Rijksgebouwen die geen Rijksfunctie meer hebben af te stoten, waaronder 34 monumentale gebouwen. Wij zijn benieuwd wat hier uiteindelijk mee gaat gebeuren.

Financiering en regelgeving blijken bij herbestemmen de grootste struikelblokken. Herbestemming wordt vaak geassocieerd met te duur. Economische en andere waarden blijken maar moeilijk met elkaar te verzoenen. Een maatschappelijke waarde is immers niet zo makkelijk in geld uit te drukken. Hoe duur zijn emoties en herinneringen?

Voor de financiering zijn echter tal van alternatieve oplossingen voorhanden. Dat vraagt wel aan de betrokken partijen, zoals overheden, projectontwikkelaars, aannemers, architecten, monumentenzorg en publiek om uit hun traditionele rollen stappen. Vaak is een lange adem nodig, maar processen kunnen ook bijzonder vlot verlopen.

Zo heeft Marcus Fernhout, de initiatiefnemer van het A-lab, een slimme manier bedacht om de financiering rond te krijgen en in no time het voormalige Shell-lab in Amsterdam getransformeerd tot een creatieve broedplaats voor high potentionals uit de media-technologieën. Een ander voorbeeld van een alternatieve financieringsvorm, die stapsgewijs verloopt en waarbij gaandeweg ook de maatschappelijke betrokkenheid wordt vergroot, is de Performance Factory in Enschede waar de Cloud Collective bij betrokken is. In krimpprovincie Friesland treedt Stichting DBF op als matchmaker die voor leegstaand erfgoed, vaak erfgoed en monumenten, partijen zoekt en ondernemers met de financiering helpt.

Daarnaast is er de kwestie van de grondstoffen. Grondstoffen raken op, zo simpel is het. Overal gaan dan ook geluiden op om van een bezits-naar een gebruikseconomie te gaan, maar zover zijn we nog lang niet. Bijvoorbeeld het Huis van Overvloed en het Noorderparkpaviljoen laten zien dat met tweedehands materialen hele nieuwe gebouwen kunnen verrijzen.

Zo zijn er op deze site meer voorbeelden van bijzondere herbestemmingprojecten in beeld gebracht, en dat aantal zal alleen maar groeien. Projecten die inspirerend zijn, tot andere zienswijzen leiden en de kiem kunnen leggen voor meer duurzame en betekenisvolle herbestemming.

Foto: Allard van der Hoek

herbestemming

Overijssel_anders_bestemmen.jpg

Nederlandwordtanders Quiz

Amsterdam04 Jun '13

Hoe verandert de ruimtelijke sector in Nederland. En welke vernieuwende initiatieven zijn er al? De Nederlandwordtanders Quiz geeft antwoord op al uw vragen! Woensdag 5 juni 15.30 uur, hal 10, stand 2025 (RGD), RAI Amsterdam.

meer...

HAKA_Doepel_Strijkers_Ralph_Kamena.jpg

Nederlandwordtanders op de Provada

Amsterdam03 Jun '13

Nederlandwordtanders laat van zich horen op de Provada!
In een debat op 4 juni (11.00 uur), een uitgebreid artikel in het magazine VGVisie en een uitdagende quiz op 5 juni (15.30 uur).

meer...

NWA_18042013_merlijnmichon_1756.jpg

#4 Herbestemming en activatie

Amsterdam18 Apr '13

'Activatie is de testsite van de ruimtelijke professional.'
Herbestemming gaat over meer dan alleen maar oude stenen...

meer...

041513_Frank_Michelangelo.jpg

De Michelangelo 'touch'

Amersfoort15 Apr '13

Frank Strolenberg van het Nationaal Programma Herbestemming van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoedover over herbestemming en daadwerkelijk contact maken.

meer...

NWA_210313_merlijnmichon_9299_kopie.jpg

#3 Lentebijeenkomst

Amsterdam21 Mar '13

'Groei krimpt en krimp groeit’. Met dit thema luidde Nederlandwordtanders de lente in...

meer...

nwa_140213_merlijnmichon_5522_kopie.jpg

#2 Valentijnsbijeenkomst

Amsterdam14 Feb '13

Nederlandwordtanders wil krachten bundelen. Hoog tijd om elkaar wat beter te leren kennen...

meer...

LanceringNederlandwordtanders_01.jpg

#1 De lancering

Amsterdam17 Jan '13

Een spannende tocht over het IJ. Het is half januari, en het is bar koud...

meer...

lanceringnederlandwordtanders_web.jpg

Nederlandwordtanders platform!

Amsterdam16 Jan '13

Rijksbouwmeester Frits van Dongen en team Nederlandwordtanders lanceren op 17 januari het nieuwe Nederlandwordtanders platform in de Shelltoren in Amsterdam.

meer...