/files/nws/i_0046/raamweg47_hallard.jpg

Betekenisvol herbestemmen

Else_klein.jpg
Else Wissink 03 Sep '13

Herbestemmen. Wat ooit nog bijna een modeverschijnsel leek, met talloze hippe restaurants die opdoken in leegstaand cultureel erfgoed, is nu één van de grootste serieuze thema’s in de architectuur. En terecht.

Door de grote leegstand is het geven van nieuwe bestemmingen aan bestaande gebouwen, of zelfs hele terreinen, niet langer een fraaie oplossing voor het behoud van ons culturele erfgoed maar een pure noodzaak geworden. Herbestemmen moet, willen we niet alleen onze culturele maar ook maatschappelijke waarden behouden en onze grondstoffen koesteren.

Was vroeger de kerk het trefpunt van de wijk, nu kan dit zelfde gebouw, getransformeerd tot boekenhandel of dokterspost, op een nieuwe manier een sociaal trefpunt worden in de buurt en tegelijkertijd de vertrouwde stedenbouwkundige landmark blijven. Inmiddels zijn er al tal van aansprekende voorbeelden te vinden van gebouwen die gered zijn van de sloophamer, vaak door omwonenden zelf geïnitieerd. (Zie bijvoorbeeld de website van het H-team).

Naast het religieus erfgoed zijn er natuurlijk ook de fabrieken, postkantoren, watertorens en zo meer. Het agrarische erfgoed, de jonge kantoormonumenten uit de jaren zestig en de leegstaande rijksgebouwen. Momenteel is de overheid bezig om Rijksgebouwen die geen Rijksfunctie meer hebben af te stoten, waaronder 34 monumentale gebouwen. Wij zijn benieuwd wat hier uiteindelijk mee gaat gebeuren.

Financiering en regelgeving blijken bij herbestemmen de grootste struikelblokken. Herbestemming wordt vaak geassocieerd met te duur. Economische en andere waarden blijken maar moeilijk met elkaar te verzoenen. Een maatschappelijke waarde is immers niet zo makkelijk in geld uit te drukken. Hoe duur zijn emoties en herinneringen?

Voor de financiering zijn echter tal van alternatieve oplossingen voorhanden. Dat vraagt wel aan de betrokken partijen, zoals overheden, projectontwikkelaars, aannemers, architecten, monumentenzorg en publiek om uit hun traditionele rollen stappen. Vaak is een lange adem nodig, maar processen kunnen