• /files/pro/i_0027/05_ROG_koop-een-krot_Nynke.jpg
  • /files/pro/i_0027/01_ROG_koop-een-krot_Nynke.jpg
  • /files/pro/i_0027/04_ROG_koop-een-krot_Nynke.jpg
  • /files/pro/i_0027/03_ROG_koop-een-krot_Nynke.jpg
  • /files/pro/i_0027/02_ROG_koop-een-krot_Nynke.jpg

Koop een krot

Koop een krot biedt een antwoord op de problemen van krimpgebieden. Door de inzet van de bestaande kwaliteiten van het landschap en de bebouwing, wordt gewerkt aan een nieuwe economie voor Friesland. Het programma stimuleert mensen om leegstaande woningen te kopen, en deze met ondersteuning op te knappen. Het is een praktische leerschool, voor (toekomstige) eigenaren van vastgoed met achterstallig onderhoud of een hoog energieverbruik. Door zelfbouwers te wapenen met professionele kennis, inzicht en vaardigheden én met elkaar in contact te brengen, wordt potentieel (bouw)falen teruggebracht en positieve particuliere initiatieven met meer gezamenlijke daadkracht opgeschaald.

Andere opdrachtgever

‘Friesland heeft het hoogste percentage eigen woningbezit. Daarnaast heeft deze provincie het hoogste percentage vooroorlogse woningen. Mensen krijgen hun woning niet verkocht, terwijl juist het landelijk wonen een enorme aantrekkingskracht kan hebben. De ergste krotten zijn echter die van startende opknappers. Mensen die in een zomerse opwelling een woning kopen, komen erachter dat Friesland in de winter heel anders is dan tijdens de zomerse zeilweek. Friesland is geen landschap voor watjes. Koop een krot biedt als eerste stap een pakket van enkele lessen, waarbij ik mensen help om tot een plan van aanpak te komen. Je bent op zoek naar mensen met een droom, je hebt ondernemende mensen nodig. Iemand die altijd al een Bed&Breakfast heeft gewild, een ander die een klein cluster zorgappartementen wil aanbieden. Met bestemmingsplannen moet dan ook creatiever worden omgegaan.’

Andere initiatiefnemer

‘Friesland is een krimpgebied. Je koopt hier nog een woning voor minder dan vijftigduizend euro. Banken financieren nog net de aankoop van de woning, maar niet de honderdduizend euro die nodig is voor de verbouw. Dat krijg je als individu niet voor elkaar, je hebt massa nodig. Zo ben ik op het idee van ‘Koop een Krot’ gekomen, als platform voor kennisuitwisseling. Ik heb zelf een krot gekocht. Om het krot op te knappen heb ik een jaar lang in een caravan in de tuin gewoond. De ervaring die daaruit is voortgekomen zou ik graag delen. Door het opschalen krijgen particuliere initiatieven meer kracht. Eigenlijk is het initiatief niet bedacht om geld mee te verdienen, het gaat me echt om het delen van kennis.’

Andere overheid

‘In krimpgebieden heerst veel angst. Met subsidiepotjes worden nieuwe wegen aangelegd, nieuwe werkgelegenheid en nieuwe fabrieken. Alsof je met een weg van niets naar nergens aanleggen, wel iets in het midden van niets krijgt. Projecten moeten niet van bovenaf worden opgelegd en bestuurd. Je hebt de gemeente nodig, maar wel een flexibelere gemeente. Bestaande eigenaren van leegstaand vastgoed komen zelf niet verder, omdat het individuen betreft. De overheid, de gemeentes, moeten probleemeigenaar worden. Wanneer gemeentes meefinancieren, is er voor hen ook belang voor succes. Geld kan worden terugverdiend via bouwloges.

Andere ruimtelijke ordening

‘In de crisis van de jaren 80 kochten Duitsers huisjes in Friesland. De dorpen waar de Duitsers toen zijn gekomen, behoren nu tot de mooiste van Friesland. Nieuwelingen kunnen ook zorgen voor een nieuw cultureel klimaat, en een nieuwe economie op gang brengen. Dan is er plaats voor nieuw wandelpad, of een bezoek aan het café. De leefbaarheid van het platteland wordt hiermee vergroot.

Ander ontwerp

‘Architecten schieten snel in een stuip, en zien bouwen als oplossing. Friesland is van oorsprong een productielandschap, met een contrast tussen stad en dorp. Je ziet nu dat nieuwe stadsuitbreidingen juist uitgaan van een dorps karakter, en zo het onderscheid tussen dorp en stad vervagen. Overheden zijn op zoek naar een nieuwe sociaal-economische motoren. Daarbij hebben ze niet altijd even veel oog voor kwaliteiten als de duisternis, de stilte en de leegte. Ik zie het als een uitdaging om bestaande kwaliteiten te bundelen en te versterken, zodat het ontwerp invloed heeft op de betrokkenheid van mensen bij hun omgeving. Laatst kreeg ik een collectie tijdschriften ‘Openbaar Kunstbezit’. Het eerste tijdschrift wat ik er uit pakte, heette ‘Het licht van de Nacht’. In de kunst draait veel om duisternis. In de architectuur niet. Daar gaat het om het creëren van licht, en daarmee van een soort schijnzekerheid. Ik geloof daar niet in, en dat is precies de reden waarom ik wil promoveren op leegte.’

Andere kennis

‘Koop een Krot is een platform voor kennisuitwisseling. Ik heb en zie een behoefte aan kennisuitwisseling, ook met nieuwkomers. Slechts tien procent van de hogeropgeleiden in Friesland werkt tegenwoordig op HBO-niveau. In de zeventiende eeuw had Franeker de beste universiteit van Nederland, nu zit op die plek een psychiatrisch instituut. Ik zie mijn rol als architect niet alleen als ‘bouwen, bouwen, bouwen’, maar ook in het delen van professionele en lokale kennis. De kwaliteit van de omgeving is de reden om naar Friesland te gaan, en juist die kwaliteiten worden nu verkwanseld. Ik wil die kwaliteiten als uitgangspunt nemen en van daaruit verder denken. Koop een krot is een totaalpakket, maar je moet ook verder denken. Hoe zit je huishouden in elkaar? Voel je je überhaupt wel thuis in het Friese landschap?’

Andere samenwerking

‘Friezen krijgen dingen voor elkaar door hun netwerk. Een Fries kent altijd wel iemand die op een of andere manier kan bijdragen aan het bouwproces. Als nieuwkomer, buitenstaander, ken je niemand. Mensen die van buiten Friesland komen, moeten hier alles zelf doen. Koop een krot biedt daar een oplossing voor. Het is een totaalpakket, waarbij we niet alleen kijken naar het bouwproces. Het gaat ook om vragen als een plan van aanpak, wanneer nodig met een businessplan, inclusief een financieel overzicht. Daarnaast zijn er zaken die je individueel moeilijker regelt. Koop een krot gaat niet alleen uit van professionele begeleiding, maar ook van onderlinge samenwerking. Veel zaken worden goedkoper als je gezamenlijk weet in te kopen. Van hypotheken tot isolatie. Je hebt opschaling nodig van individuele initiatieven.’

Andere opgave

‘Eigenlijk al mijn werk typeert zich door de vraag hoe we onze herinneringen kunnen vormgeven, binnen de grenzen van leegte. Ik geloof dat het kaptiaal voor de toekomst is verweven met onze omgeving. Maar in welke mate herkennen we die kwaliteiten? En hoe kunnen we die kwaliteiten op een duurzame manier integreren met maatschappelijke ontwikkelingen? Ik geloof dat je de kwaliteiten van het landschap kunt inzetten om een nieuwe markt te creëren. Krimp is niet per definitie erg. Het is ook niet iets van de laatste tijd, maar speelt al decennia lang. Friesland was een productielandschap. Het werk van vier arbeiders wordt nu gedaan door één melkrobot. Dat is een gegeven, en dat verander je niet door in te zetten op andere landbouw die roofbouw pleegt op het landschap. Behoud juist het bestaande en zet de kwaliteiten in voor een leisure-landschap. Tegelijkertijd creëer je zo weer nieuwe werkgelegenheid.’

krimp

<